پرسش و پاسخ روحیه برای کنکور

با درود من چندین بار از شما درباره احساسات و مغز منطقی و تمرکز و مثبت اندیشی و حس خوب ساخته شده از دید فکری مثبت و…. سوال کردم و اغلب فیلم ها و مطالب سایت کلبه مشاوره را هم خواندم فقط سوالی که در ذهنم باقی مانده این است که شما چندین بار گفتید به صورت منطقی و علمی زندگی کنید و احساسات و هیجانات ساخته شده از مغز حیوانی را دور بریزید پس در درس خواندن یا کار باید سعی کنم همیشه به صورت منطقی و به دور از هیجان و حس خوب ساخته شده از افکار مثبت جلو بروم و همچنین در سایر قسمت های زندگی مثل معاشرت با دیگران یا حتی در تفریحات و یا دیگر قسمت های زندگی روزمره هم باید به دور از هیجان و احساسات خوب و… زندگی کنم؟
آقای جدیدی مثلا منی که برای کنکور می‌خوانم این که حس امیدواری یا خوش بینی به آینده یا حس قدرت و اعتماد به نفس که باعث یه حس لذت بخش درون من میشه را کنار بگذارم؟ یا اینکه هر دفعه ای به کار ببرم چون انرژی میده و شبیه سوخت برای خودرو برای من نوعی سوخت برای طی ادامه مسیر به حساب میاد؟
در کل در درس خواندنم و یا چه در تفریحات و وقت گذارندنم با خانواده و اقوام و دوستان و چه در دیگر قسمت های زندگی استفاده از دید فکری مثبت و امیدواری و اعتماد به نفس و ایمان قلبی برای رسیدن به هدف و… که باعث حس لذت بخش در درونمان میشه کلا استفاده نکنیم؟ یا اگر قرار است استفاده بشه در چه قسمت هایی از زندگی باید استفاده بشه ؟ و اینکه تمام این ها که گفتم (امیدواری، دید فکری مثبت و اعتماد به نفس و…. ) در موفقیت نقش دارد یا نه؟ لطفا توضیح دهید اگر همه این ویژگی ها چرت است همان حس لذت بخشی که ایجاد می‌کند مزیتی برای استفاده از این ویژگی ها در زندگی نیست؟ و یا مثلا انسان ناامید یا ناراحت و… را این ویژگی ها که گفتم شاد و حس امید به زندگی بهش نمیده؟
فقط یک نکته را هم یادم رفت بگویم اگر قرار است در زندگی روزمره در شرایطی احساساتی و در شرایطی منطقی رفتار کنیم آن وقت به قول خودتان هرج و مرج فکری در ذهنمان ایجاد میشه. چون مدام در شرایط مختلف زندگی باید خودمان را بسنجیم و بگوییم الان در این شرایط که هستیم استفاده از احساسات و دید مثبت و ساخت لذت درونی ایرادی ندارد یا اشتباه است وفقط باید منطقی رفتار کرد با تشکر فراوان.
رضا جدیدی پاسخ داد:
سلام وقت بخیر و نیکی. به ترتیب شماره‌گذاری به پرسش‌ها و دغدغه‌های شما پاسخ خواهم داد:
1- هر کجا که پای تصمیم‌گیری‌های اساسی زندگی، انتخاب‌های حیاتی زندگی و همچنین اجرای فعالیت‌های انسانی مثل درس خواندن، ورزش کردن، رژیم گرفتن و… در میان است، موظفید احساسات را نادیده بگیرید و تمرکزتان روی اصول و چارچوب‌های منطقی باشد. به طور مثال، آیا می‌شود با تکیه بر احساسات، در مورد موضوعات مهمی مثل ازدواج، به انتخاب و تصمیم‌گیری پرداخت؟ یا در زمان درس خواندن، آیا می‌شود با انباری از احساسات که همگی برای خاموش کردن درس خواندن ساخته شده‌اند، دلخوش به احساساتی بود که مثل باد است و ممکن نیست که بوزد یا نوزد و اگر هم وزید در جهت حرکت شما بوزد یا خلاف جهت حرکتتان؟
اما اینکه در معاشرت با خانواده و فامیل و یا تفریحات زندگی، احساسات تولید کنید نه تنها هیچ ایرادی ندارد بلکه باید هم باشد چون اینجا هیچ ضرری برای شما ندارد؛ بنابراین فرمول خیلی ساده است. هر کجا که احساسات مثبت و منفی، در دراز مدت بخواهد باعث ضربه و لطمه‌تان شود، قطعاً نباید استفاده کنید و هرکجا هم که ضربه‌ای نبود، چه اشکال دارد؟ حتماً استفاده کنید.
2- اگر بپرسید کجاها ضربه می‌خوریم از احساسات مثبت و منفی؟ هر کجا که پای تصمیم‌گیری‌های اساسی زندگی، انتخاب‌های حیاتی زندگی و فعالیت‌های پر مصرف مثل درس خواندن در میان باشد.
3- با توضیحات داده شده در مورد یک و دو، متوجه می‌شویم که هیچ هرج و مرجی نیست. چون جاهایی که باید احساسات را به کار نبریم، خیلی مشخص و نمایان است. این‌طور به قصه نگاه نکنید که قرار است فقط یا منطقی باشید یا احساسی. بلکه این‌طور به زندگی نگاه کنید که من باید انعطاف‌پذیر باشم. در فعالیت‌ها گفته شده مورد دوم، قطعاً احساسات را کنار می‌گذارم و حساب دو دو تا چهارتا می‌کنم ولی برای باقی موارد، خیلی راحتم و مشکلی با احساسات ندارم.
4- یک نکته‌ای که در محتوای پیامتان دریافت کردم این است که شما شاید فکر می‌کنید که قرار است جلوی تولید احساسات را بگیرید. دقت داشته باشید که تولید احساسات مثبت و منفی در کنترل شما نیست و توسط مغز حیوانی ساخته می‌شود. شما فقط این گزینه را دارید که به این احساسات اهمیت بدهید یا ندهید؛ بنابراین اگر مثلاً این‌طور فکر می‌کنید که از الآن وظیفه شما این است که جلوی تولید احساسات مثبت و منفی در درس خواندن را بگیرید، در اشتباه هستید چون این احساسات بدون اینکه در اختیار شما باشد، تولید خواهند شد و آنچه در کنترل شماست، این است که بخواهید بر اساس این احساسات درس بخوانید یا جدای از اینکه مثبت است یا منفی، برنامه‌تان را پیش ببرید.
5- در مورد این صحبت کردید که احساسات مثبت باعث می‌شود که حس لذت درونی داشته باشید. اینجا دو سؤال مطرح می‌شود:
الف) شما که تمایل دارید حس لذت درونی وجود داشته باشد تا درس بخوانید، اگر رفتید و چند تست اشتباه زدید یا یک قسمتی را فراموش کرده بودید، آنگاه احساسات منفی حمله‌ور شد و حس لذت درونی از بین رفت، چه خواهید کرد؟
ب) آیا تنظیم کردن خود بر اساس احساسات مثبت، باعث نمی‌شود که تعداد زیادی از روزهای سال را از دست بدهید؟ چون در ابتدا از وجود این حس لذت درونی کلی هیجان‌زده می‌شوید و درس می‌خوانید اما کم کم، این ذهنیت را هم می‌سازید که من با وجود حس مثبت این همه خوب درس می‌خوانیم و همین ذهنیت، پوست موزی زیر پایتان می‌شود که سر بخورید و زمین بیفتید چرا که با اولین اتفاق که حس منفی ایجاد شود، تعداد قابل توجهی روز را از دست می‌دهید تا بتوانید دوباره خود را بازسازی کنید.
6- در مورد سوخت بودن انرژی مثبت صحبت کردید. همان‌طور که در همین پیام نوشتم، احساسات مثل باد است. معلوم نیست چه موقع بوزد و چه موقع نه. تازه آن موقع هم که وزید، معلوم نیست در جهت حرکت شما باشد یا نه. من همیشه این مثال را می‌زنم:
اگر قرار است، برای تفریح، قایق‌سواری کنید، بهترین گزینه شما یک قایق بادی است. چون اگر باد نوزد که همانجا وسط آب هستید و خوش می‌گذرد و اگر هم بوزد، چه فرقی می‌کند کدام طرفی بوزد، چون موضوع شما تفریح است و هدف مشخصی ندارید که با قایق بادی بخواهید به آن برسید.
اما اگر قرار است برای هدفی مشخص، قایق‌سواری کنید، آنگاه پارو می‌خواهید. نمی‌توانید سرنوشت خود را به دست باد بسپارید به امید اینکه در جهت حرکت شما بوزد و باعث حرکتتان شود. وقتی می‌خواهید سوخت حرکتتان احساس باشد، مثل آن است که دنبال سپردن سرنوشت خویش به دست باد هستید.
احساسات را شما تولید نمی‌کنید همان‌طور که باد را هم شما تولید نمی‌کنید. چرا قرار است وابسته به سوختی باشید که در مهار و کنترل شما نیست؟ حالاهمه این حرف‌ها به کنار، وقتی شما خود را وابسته به وجود احساسات مثبت می‌کنید، در حال یاد دادن به مغزتان هستید که در صورت وجود احساسات منفی، بسیار ضربه می‌خورم و از درس خواندن می‌افتم.
همیشه به روی خوش ماجرا نگاه نکنید، از آن طرف هم به قصه نگاه کنید. دل خوش به کوتاه‌مدت نباشید که در آن حالی به دست می‌آید و چند روزی درس می‌خوانید. اگر بلندمدت فکر کنید آنگاه متوجه خواهید شد که تعداد زیادی روز از دست می‌رود و شما سرنوشت خود را به دست باد سپرده‌اید؛ به دست عاملی که تولیدش در اختیار شما نیست و هر لحظه می‌تواند منفی شود.
7- وابستگی به احساسات همیشه یک مقدار ثابت و مشخص ندارد. این موضوع را قرار است بعداً در دوره «خیال‌پردازی، اعتیاد مدرن» مورد بررسی قرار دهم. در آنجا با اتکا به مقالات و مطالعات انجام شده این موضوع را نشان می‌دهم که در روزهای اول وابستگی به احساسات مثبت و شروع تخیل‌های خوشمزه، با چند دقیقه به اندازه یک روز کامل روحیه درس خواندن دارید اما این پایان ماجرا نیست و بعد از مدتی کار به جایی می‌رسد که یک روز رؤیاپردازی می‌کنید و انرژی مثبت می‌سازید که چند دقیقه درس بخوانید و حتی از این هم بدتر می‌شود وقتی‌که هفته به هفته دنبال انرژی مثبت هستید و کلید درس خواندن نمی‌خورد.
این اتفاق، داستان وابستگی به انرژی مثبت است. یک اعتیاد مدرن و شیک است که هر بار به مصرف بیشتر آن فرد می‌انجامد و هر بار او را از زندگی دورتر می‌کند. هر بار در جایی می‌خوانم یا می‌شنوم که فردی درباره انرژی مثبت صحبت می‌کند، این‌طور در ذهنم نقش می ببند که او دارد می‌گوید: من فلانی هستم یک معتاد. عجب داستان غم انگیزی است وقتی مغز را نمی‌شناسیم و از وابستگی‌های آن بی‌اطلاع هستیم.
در پایان، به رسم همیشه این را یادآوری می‌کنم که کاش انرژی مثبت و این داستان‌های بیان شده در کف جامعه، جواب می‌داد. چه اشکال داشت؟ من هم استفاده می‌کردم و مجبور نبودم با زور زدن و فشار به کارهایم بپردازم؛ اما چه کنم که انجام کارهای پر مصرف، کاملاً زوری و با اجبار است و هیچ فرمولی برای کاهش درد عملگرایی وجود ندارد. موفق‌ترین باشید.

سلام استفاده از لپ تاپ در اتاق مطالعه کار درستیه یا نه؟به نظرتون ممکنه باعث کاهش تمرکز و آسیب به مطالعه بشه؟آخه فیلم های آموزشی و جزوات آموزشی من داخل لپ تاپه و مجبور به استفاده از لپ تاپ هستم حالا سوالم اینطوریه که به نظر شما بهتره کار هایی که مربوط به کامپیوتره رو خارج از اتاق مطالعه انجام بدم یا فرقی نداره؟ممنون
رضا جدیدی پاسخ داد:
سلام وقت بخیر و نیکی. بخش جدایی‌ناپذیر یادگیری در عصر فعلی، دسترسی به یکی از وسایل الکترونیکی مثل کامپیوتر، لپ‌تاپ، تبلت و یا گوشی موبایل است.
متوجه هستم که ذهنیت اکثر ما به خصوص پدر و مادرهایمان این‌طور شکل گرفته که باید موقع مطالعه، فقط کتاب درسی جلویت باشد و بقیه وسایل را جمع کنیم و کنار بگذاریم اما این پیشنهاد برای سال‌ها قبل بود که فقط کتاب داشتیم و خبری از فیلم‌های آموزشی و جزوات PDF نبود.
الآن اگر بخواهیم از روی کتاب‌ها درس بخوانیم، تقریباً بخشی از منابع آموزشی و یا قدرت رفع اشکال درسی را از دست می‌دهیم. گاهی در یک سؤال گیر می‌کنیم و با یک سرچ ساده، می‌توانیم با دیدن یک کلیپ کوتاه، مشکل درسی خود را حل کنیم در حالی که همان مشکل با کتاب‌ها حل نشده بوده که مجبور به سرچ در گوگل شده‌ایم.
با وجود این مزایا که شما نیز در پیام خویش به آن اشاره کرده‌اید، نیاز است که اصول استفاده از آن را هم در نظر بگیریم تا ضمن بهره‌مندی از فواید آن، جلوی ایرادات احتمالی آن را بگیریم. در مطلب «بهداشت مطالعه» در خصوص نحوه استفاده از وسایل الکترونیکی صحبت‌های جامعی کرده‌ام. خواهش می‌کنم دوره مورد نظر را بخوانید تا با چند و چون آن آشنا شوید.
در پیام شما، یک نکته پنهان ولی مهم دیگر وجود دارد که می‌خواهم درباره آن توضیح دهم تا باعث شفافیت بیشتر درباره ذهنیتتان شوم و در نهایت منجر به عملکرد بهترتان گردم. با هم این توضیحات را بخوانیم:
اگر پیام شما را به صحنه تئاتر تشبیه کنیم آنگاه یک پرده‌ای در انتهای صحنه وجود دارد که در پشت آن، بازیگرها، طراحان صحنه و لباس، منشی‌های صحنه، گریمورها و کارگردان مشغول صحبت و آماده سازی هستند تا هر بازیگر را به نوبت روی صحنه بفرستند و نقش خودش را بازی کند؛ بنابراین در ظاهر، ما فقط بازیگرها را می‌بینیم در حالی که پشت آن پرده، آدم‌های دیگری هستند که اتفاقاً کنترل ماجرای تئاتر دست آن‌هاست.
حالا من می‌خواهم به پشت پرده افکار شما برویم و ببینیم کنترل دست کیست؟ من این پیشت، کارگردانی را می‌بینم که نگران موضوع «توجه و تمرکز» است و از خودش می‌پرسد که چطور می‌توانم باعث «توجه و تمرکز» بیشتر بشوم؟
ایده این کارگردان برای «توجه و تمرکز» بیشتر، حذف کردن عوامل مزاحم است. برای همین اولاً برای او وجود لپ‌تاپ در اتاق مطالعه یک عامل بر هم زننده یا دست کم یک عامل مشکوک و خطرناک برای بر هم زدن «توجه و تمرکز» است که در هر صورت طبق ایده‌ای که در ابتدای همین پاراگراف نوشتم، تصمیم به حذف کردنش می‌گیرد و از آن سو، اگر آن را حذف کند آنگاه با دسترسی به جزوات و فیلم‌های آموزشی‌اش چه کند؟
بنابراین با خودش می‌گوید که این فیلم‌ها و جزوات را بیرون از اتاق می‌بینم ولی به این توجه نمی‌کند که در بیرون از اتاق، باز هم برای دیدن آن فیلم‌ها و جزوات نیاز به «توجه و تمرکز» دارد و با تغییر موقعیت، صورت مسئله تغییر نمی‌کند و با قوت قبلی سر جای خودش است.
با این تشابه و تمثیل، چه می‌خواهم بگویم و حرف حسابم چیست؟ دو نکته را می‌خواهم منتقل کنم:
1- بررسی کنید که چرا دغدغه «توجه و تمرکز» دارید و نکند در اثر همین دغدغه، یک خوراک ویژه برای مغز درست کنید که زمینه نگرانی و افکار مزاحم و منفی را فراهم کند و شما را وارد این بازی نکند که الآن «توجه و تمرکز» نداری پس درس نخوان. برای جست و جوی اینکه چرا چنین دغدغه‌ای دارید، حتماً لازم است که سری به خاطرات، آموزش‌ها، صحبت‌های مهم افراد تأثیرگذار زندگی و سایر موارد از این دست بزنید تا ریشه این دغدغه مشخص شود.
2- ایده حذف کردن برای «توجه و تمرکز» بیشتر داشتن، ایده درستی نیست. چون موضوع فقط روی لپ‌تاپ نیست و مغزتان به زودی می‌گوید: وجود پنجره باعث بر هم خوردن تمرکز می‌شود و باید حتماً میز را طوری بگذاری که پشت به پنجره باشد. کمی بعد خواهد گفت وجود سر و صدا باعث آسیب دیدن «توجه و تمرکز» می‌گردد و حالا روی هر صدایی حساس می‌شوید و کلی از فرایند مطالعه دور می‌شوید چون هرچه تلاش می‌کنید توان حذف صداهای اطراف را به صورت صد در صدی ندارید.
با این اوصاف، دقت داشته باشید که راه‌حل حذف کردن، سر از به هم ریختگی و عصبی شدن در خواهد آورد. ایده درست این است که درباره توجه و تمرکز بیشتر بدانید. به توضیحات زیر توجه نمایید:
یک صفحه شبیه به شطرنج را در نظر بگیرید که این صفحه فرضی ما ۱۲۶ خانه دارد که هر بار با اطلاعات و اتفاقات مختلف، پُر و خالی می‌شود ولی هرگز نمی‌تواند خالی بماند به طوری که حتی اگر هیچ اتفاقی هم رخ ندهد، خود مغز به کمک اتفاقات گذشته یا رؤیاهای آینده، اتفاقاتی را برای پُر کردن خانه‌های خالی، ترتیب می‌دهد.
وقتی مشغول درس خواندن می‌شویم، ۸۰ خانه از این ۱۲۶ خانه، درگیر فرایند درسی ما می‌شود ولی همچنان ۴۶ خانه خالی است و طبق توضیح در پاراگراف قبلی، مغز به دنبال پُر کردن آن ۴۶ خانه خواهد رفت. اگر صداهای عادی مثل صدای تلویزیون البته به حد معمولی، صدای گپ و گفت دیگران، صدای ماشین در خیابان و… باشد، آن ۴۶ خانه توسط این صداها پُر می‌شد و چون در این صداها، هیچ اطلاعات به درد بخور مرتبط با شرایط شما نیست، مغزتان حساسیت نشان نمی‌دهد و می‌توانید به روند خود ادامه دهید؛ و اگر هیچ سر و صدایی در آنجا نباشد، مغزتان به دنبال گذشته می‌رود تا اتفاقات حل نشده زندگی را پیش بکشد و آن ۴۶ خانه را پُر کند و یا دست به رؤیاپردازی می‌زند و در آینده فرود می‌آیید تا شاید اتفاقی بسازید که آن ۴۶ خانه را تکمیل نماید. پس ما هرگز نمی‌توانیم 126 خانه را به یک کار اختصاص دهیم.
این را هم اضافه کنم که وقتی ۴۶ خانه به کمک خاطرات گذشته یا خیالات آینده‌تان پُر شود، چون این پدیده‌ها با شما در ارتباط هستند و حاوی اطلاعات شخصی می‌باشند، در کمترین زمان ممکن به اتفاق اصلی فضای ذهنی‌تان تبدیل خواهند شد و از درس دور می‌شوید تا اطلاعات شخصی که برای هر یک از ما مهم است را در آن جست و جو کنید و این‌طور می‌شود که حتی مجبورید از ۸۰ خانه درس هم بگیرید و به این ۴۶ خانه بدهید و به خود که بیایید، متوجه می‌شوید که درس نمی‌خواندید و مشغول تفکر بوده‌اید.
مغز هر بار می‌خواهد ۱۲۶ خانه پُر باشد، ۸۰ تای آن با درس پُر شده ولی ۴۶ تای دیگر حتماً لازم است که با اطلاعات بی‌ارزش غیرشخصی مثل صدای طبیعت، تلویزیون، ماشین و گفت‌وگوهای بی‌ارتباط به شما که توسط بقیه در خانه انجام می‌شود، پُر شود تا شما را درگیر نکند.
امیدوارم این توضیحات کمک کند که خیلی طبیعی اجازه بدهید روزهای شما سپری شوند و دنبال حساس کردن خود به محیط نباشید و اجازه بدهید که مطالعه به شکل عادی خودش ادامه یابد. موفق‌ترین باشید.

سلام خالم یک سال پیش ………………………………………..
رضا جدیدی پاسخ داد:
سلام وقت بخیر و نیکی. معذرت می‌خواهم که پیام شما را به طور کامل نمایش ندادم زیرا مطالبی از زندگی خود برایم توضیح داده بودید که نیاز است به صورت شخصی، پاسخش را دریافت کنید. در صورت تمایل به ایمیل پایین سایت، پیامی بفرستید تا پاسخ را ارسال نمایم. موفق‌ترین باشید.

سلام نظر شما راجع به جبران گذشته چیه؟ اصلا میشه جبران کرد؟مثلا منی که چندسال رتبه کنکورم خراب شده میتونم بخونم و جبرانش کنم؟ میتونم رتبه خوب بیارم؟ دو رقمی و سه رقمی؟
من همیشه میگم من نخوندم و نتیجه هم به اندازه همون نخوندنام بوده. اگه بخونم نتیجه به اندازه خوندنم میشه حالا هرچی بیشتر بخونم رتبه بهتری هم کسب میکنم. میدونید من از لحاظ روش مطالعه و چیزایی که یه مشاور به دانش آموزش میگه مشکلی ندارم چون چند مدت مشاور داشتم و خودمم تو این چندسال خیلی چیزا رو تجربه کردم و با آزمون و خطا یاد گرفتم. حتی به نظرم بیشتر از حد نیازمم می‌دونم.
من دلیل درس نخوندنام رو می‌دونم. دلیلش اینه که ذهنیتم اشتباه بود. فکر میکردم چون دانش آموز خوبیم و تا حالا شکست نخوردم پس کلا قرار نیست شکست بخورم و وقتی با یه شکست مواجه شدم دنیام به ته رسید. افسرده شدم و کلی مشکل دیگه واسم پیش اومد و دیگه نخوندم. حرفم اینه من دلیل شکست هامو میدونم، ذهنیتم دیگه ذهنیت اون دختر ۱۷ ۱۸ و حتی ۲۰ ساله نیست، می‌دونم شکست جزیی از مسیره، روش های مطالعه، برنامه ریزی و… رو می‌دونم دلمم میخواد گذشتمو جبران کنم. اما این وسط دو تا مشکل دارم.
۱_ خانوادم که طبق این چندسال گذشتم و رتبه هایی که آوردم منو میبینن و میگن ما صلاح تو رو می‌خوایم و میدونیم اگه بمونی اش همین اشه کاسه همین کاسه پس نمون برو دانشگاه.
۲_ خودم که فکر میکنم ممکنه وسطای راه کم بیارم از لحاظ روحی روانی. فکر میکنم ممکنه افسردگی، ناامیدی، خاطرات منفی این چند سال گذشته بهم هجوم بیاره و نذاره خوب درس بخونم.
حالا اگه شما جای من بودید چه تصمیمی میگرفتید؟ طبق حرف خانواده میرفتید دانشگاه یا میموندید پای چیزی که انتخاب کردید؟ و ممکنه بگید اگه من موندم و بازم این مشکلات افسردگی اینا سراغم اومد چیکار کنم؟ چجوری باهاشون مقابله کنم؟ درحال حاضر حالم خوبه و تازه نفسم و می‌خوام شروع کنم اما میترسم نکنه وسطای راه اینجوری نمونم.
رضا جدیدی پاسخ داد:
سلام وقت بخیر و نیکی. در متنی که برایم نوشته‌اید، مواردی را مهم دیدم که در ادامه با شماره‌گذاری، با شما به اشتراک می‌گذارم:
1- به خوبی می‌دانم که در فرهنگ عمومی کشورمان، اصطلاح «جبران کردن» خیلی رواج دارد و همین باعث شده که پیش‌زمینه ذهنی ما این‌طور باشد که اگر در تاریخ مشخصی، کار خاصی را برای زندگی خود انجام نداده باشیم، آنگاه موظف به جبران هستیم تا خود را به جایی برسانیم که قبلاً هدف‌گذاری کرده‌ایم.
در نگاه اول، این‌طور به نظر می‌رسد که «جبران کردن» یک انگیزه قوی برای ادامه دادن است و وقتی فردی می‌گوید که «می‌خواهم جبران کنم»، آنگاه این‌طور به ذهن می‌رسد که او خیلی با اراده شده و می‌خواهد کولاک کند. در کوتاه‌مدت، دقیقاً همین اتفاق می‌افتد اما در بلندمدت چه خواهد شد؟ او زیر فشار روانی زیادی قرار می‌گیرد و دوباره دست از عملگرایی بر می‌دارد. چرا؟ دلایلم را با حروف الفبا توضیح می‌دهم:
الف) وقتی می‌خواهید جبران کنید، انگاری به خودتان گفته‌اید که از قصد و عمد، کارهایی را برای زندگی خود نکرده‌اید و حالا باید ابراز پشیمانی کرده و جبران کنید. در حالی که شما در همین پیام خود برایم نوشته‌اید که وارد بحران افت تحصیلی شده‌اید. شما درگیر چالش مغز شده‌اید و این‌طور نبوده که عمدی و قصدی درس نخوانده باشید در نتیجه، ظلمی نکرده‌اید که بخواهید با کارهای خیر، جبرانش کنید.
از این گذشته، به فرض که شخصی به قصد و عمد درس نخوانده باشد. همین فرد نیز حتماً یک سری افکاری داشته که بر اساس آن‌ها به این نتیجه رسیده که نباید درس بخواند و حالا تغییر کرده و افکار متفاوتی دارد که می‌گوید درس بخوان. چنین انسانی هم نباید احساس جبران کردن داشته باشد چرا که یک روزی با عقل آن روزهایش به این نتیجه رسیده بوده که درس نخواند و امروزه با عقل فعلی خودش، به این دیدگاه رسیده که درس بخواند.
من هر طور به قصه نگاه می‌کنم، درک نمی‌کنم که چرا باید نگاه جبران کردن داشته باشید؟ یک روزی درس می‌خواندید ولی با شکستی که خورده‌اید، وارد بحران افت تحصیلی شده‌اید و به هم ریخته‌اید و نتوانستید به درس خواندن بازگردید و الآن با آگاهی که به دست آورده‌اید، این بحران را در خود حل و فصل کرده‌اید و می‌خواهید درس بخوانید. کجای این داستان نیاز به جبران دارد؟ ظلمی رخ نداده که جبران بخواهد.
ب) وقتی می‌خواهید جبران کنید آنگاه با اولین خواب ماندن، چند تست غلط زدن، یک مطلب را یاد نگرفتن، فراموش کردن یک فرمول و یا هر اتفاقی مشابه این‌ها، تحت فشار مغزتان قرار می‌گیرید که «قرار بود جبران کنی و با این شرایط می‌خواهی جبران کنی؟ تو فقط حرفش را می‌زنی و در عمل هیچی نیستی».
به عبارت دیگر، کوچک‌ترین اتفاقی که طبیعی است و در زندگی هر انسانی رخ می‌دهد، برای شما تبدیل به پوست موزی می‌شود که زیر پایتان می‌افتد تا لیز بخورید و دوباره وارد بحران شوید.
پ) هنگامی که قصد جبران کردن دارید آنگاه به صورت پیش فرض، حق اشتباه و شکست خوردن را از خود سَلب می‌کنید (می‌گیرید). همین جا، پاشنه آشیل روند مطالعاتی شما خواهد شد چرا که هر انسانی در اجرای برنامه تحصیلی خود، بارها دچار شکست‌های ریز و درشت می‌شود و مثل تابع سینوسی، در قله‌ها و دره‌ها زندگی خواهد کرد و هر باید ادامه دهد.
اما اگر دید جبران کردن داشته باشد، چنین فرصتی به خودتان نمی‌دهید که اشتباه و شکست را در اجرای برنامه داشته باشید در نتیجه یک اشتباه و شکست به معنای کنار گذاشتن درس خواندن و از بین رفتن هدف جبران کردن می‌شود.
ت) وقتی می‌گویید که جبران کنم، آنگاه به صورت ذهنی این را پذیرفته‌اید که عقب هستید و حس عقب بودن یکی از سنگین‌ترین فشارهایی است که مغزتان می‌تواند وارد کند که اتفاقاً خیلی از افرادی که توان موفقیت را دارند، به دلیل وجود همین فکر عقب بودن، کم آورده و مطالعه را در یک قدمی رشته مورد نظرشان رها می‌کنند.
زندگی مسابقه نیست، زندگی فرصتی برای رفع نیازهای شخصی است و اهمیتی ندارد که بقیه چه موقع وارد دانشگاه می‌شود، مهم این است که 20 سال بعد، نیازهای شما برطرف شده باشد. همیشه در جهتی حرکت کنید که نیازهایتان پاسخ داده شود چون مرکز ثبات در زندگی هر انسانی، حرکت در راستای پاسخ به نیازهایش است.
ث) تفکر جبران کردن باعث می‌شود که بعد از مدتی، دنبال افزایش هدف‌ها و بیشتر کردن کارها بروید. مثلاً شخصی می‌گوید علاوه بر اینکه امسال برای کنکور می‌خوانم، به کلاس زبان انگلیسی و ایتالیایی و کره‌ای هم می‌روم، سعی می‌کنم باشگاه هم بروم و آن‌قدر تمرین کنم که به تیم ملی تیراندازی با تیر و کمان برسم و نوشتن یک رمان را هم شروع می‌کنم.
چرا او در کنار کنکورش، تصمیم گرفته سه زبان را بیاموزد و عضو تیم ملی هم بشود و رمانی هم نگارش کند؟ چون احساس جبران کردن دارد و گمان می‌کند که باید کارهای بیشتری انجام دهد تا این جبران کردن اتفاق بیفتد.
ج) وقتی فردی دنبال جبران کردن است احساس شرمندگی تولید می‌کند. شرمندگی از آن احساس‌هایی است که خیلی کمتر درباره آن صحبت شده اما یکی از قوی‌ترین احساسات برای از بین بردن عملگرایی است. وقتی فردی شرمنده می‌شود، ابتدا دنبال جبران کردن می‌رود اما بعد از مدتی، مغز با تقویت احساس شرمندگی کار را به ناامیدی می‌رساند و شخص می‌بینید بعد از مدتی هیچ فرایند درس خواندنی را انجام نمی‌دهد.
با این توضیحات، من دلیلی برای جبران کردن برای شرایط شما نمی‌بینم. یک روزی درس خوان بودید، دچار شکست شدید، چون آگاهی نداشتید، مغزتان بحران افت تحصیلی را ساخت و سپس در این شرایط فرو رفتید تا رشد به دست آوردید و حالا می‌خواهید بخوانید. کجای این داستان نیاز به جبران دارد؟
این نکته را هم تأکید کنم که این توضیحات درباره جبران کردن، فقط در حیطه درس و کنکور است و هرگز از این صحبت‌ها این‌طور برداشت نکنید که پس قرار است کلاً در ارتباط با بقیه انسان‌ها، اگر در حقشان یک ناملایماتی رخ داد، آنگاه جبران نکنیم. قطعاً در آن موقعیت‌ها جبران می‌کنیم چه اشکال دارد؟ ما الآن بحثمان درباره هدف شخصی و زندگی فردی است نه زندگی اجتماعی.
2- با این عبارت‌هایی که فرموده‌اید «من همیشه میگم من نخوندم و نتیجه هم به اندازه همون نخوندنام بوده. آگه بخونم نتیجه به اندازه خوندنم میشه حالا هرچی بیشتر بخونم رتبه بهتری هم کسب می‌کنم»، خیلی موافق هستم. چقدر دیدگاه درست و دقیقی دارید. این یکی از همان دستاوردهای رشدی هست که در این مدت کسب کرده‌اید.
3- اینکه ذهنیت درست یادگیری را دریافته‌اید و به خوبی می‌دانید که شکست‌ها جزئی از مسیر سر و شکل دادن یادگیری است و فقط باید ادامه داد، بسیار عالی است. همین تغییرات طرز تفکر است که وضعیت شما را بهتر می‌کند.
با این اوصاف، شما درس خواندن را شروع می‌کنید و هر روز یک یا چند مشکل درسی یا روحی به وجود می‌آید که حلشان می‌کنید و ادامه می‌دهید. این طرز صحیح زندگی یک فرد برای موفقیت است. شما از خواب بیدار نمی‌شوید که یک روز شاد و پر انرژی بسازید و رؤیایی شیرین را دنبال کنید، شما بر می‌خیزید که با هر حسی، چه مثبت و چه منفی، درس بخوانید و هر بار موانع موجود در این مسیر را از سر راه بردارید.
4- در مورد نظر خانواده‌تان، آیا آن‌ها حاضرند روی کاغذ بنویسند و امضا کنند که اگر شما دانشگاه بروید، خوشبخت خواهید شد؟ آیا آن‌ها به طور دقیق و کلمه به کلمه خواهند نوشت که در این تاریخ، دقیقاً به شما گفته‌اند به دانشگاه برو چون به نفعت است و همین صحبت‌های خود را امضا کنند؟
چون بارها شده که خانواده‌ها، چند مدت بعد، با دیدن اینکه دانشگاه رفتن هم مطلوب نبوده، زیر حرفشان می‌زنند و می‌گویند ما چه موقع گفتیم برو دانشگاه؟ یا مثلاً ما گفتیم، تو چرا گوش کردی؟ بیخودی تصمیم خودت را گردن ما نینداز.
من چون زیر حرف زدن خانواده‌های زیادی را دیده‌ام برای همین است که می‌گویم برگه‌ای جلوی آن‌ها بگذارید و بگویید اگر ایمان دارید راز موفقیت من در دانشگاه رفتن است، خب ریز به ریز بنویسید و امضا کنید. اینجاست که می‌بینید اینکار را نمی‌کنند چون متوجه می‌شوند که مسئولیت سنگینی است.
صحبت کردن هزینه ندارد چون باد هواست ولی وقتی مکتوب می‌شود حالا مسئولیت می‌آورد و برای همین کسی چیزی نمی‌نویسد. اینجاست که به آن صحبت همیشگی می‌رسیم: هدف‌گذاری کاملاً شخصی است. نه من، نه خانواده و نه هیچ فرد دیگری نباید برای شما تعیین کنیم که با زندگی خود چه باید کنید.
من به شخصه، نه کسی را تشویق می‌کنم پشت کنکور بماند نه می‌گویم دانشگاه برو. چون من فقط برای خودم باید هدف انتخاب کنم و درباره خودم نظر بدهم. انتخاب هدف هر فردی در دست خودش است. این هدف‌گذاری قابل مشورت کردن نیست. هیچ کسی مسئولیت زندگی شما را گردن نمی‌گیرد. همه یک روزی زیر حرفشان می‌زنند.
پس چه بهتر که با اندیشه خودتان زندگی کنید تا مسئولیت زندگی خود را هم قبول کنید و بدانید با عقل و فکر خویش، هدف تحصیلی را انتخاب کرده‌اید. لطفاً خودتان تصمیم بگیرید که با زندگی خود چه باید کنید؟
5- در مورد اینکه وسط راه، انواع فشارها را تجربه خواهید کرد که اصلاً شک نکنید. تازه نه وسط راه، از همین لحظه که تصمیم به شروع بگیرید، انواع فکرها و احساسات منفی به سراغ شما خواهد آمد و کلی قرار است اذیت شوید.
این اذیت شدن‌ها فقط مخصوص شما نیست. هر انسانی بخواهد انرژی مصرف کند، بایستی بداند با مخالفت مغزش رو به رو می‌شود و همین باعث می‌شود که مغز او با چنگ انداختن به نقاط ضعف شخصیتی، خاطرات تلخ و گذشته‌اش، انواعی از احساس خطرها، ترس‌ها، استرس‌ها، نگرانی‌ها و… را بسازد تا هر طور شده جلوی درس خواندن را بگیرد.
چنین مواردی که اتفاق تازه‌ای نیست. شما حتی اگر کنکور را هم نخوانید و به دانشگاه بروید، در آنجا هم به صورت‌ها و انواعی دیگر، فشارهای مغزی را تجربه خواهید کرد. همانطور که قلبتان می‌زند و وظیفه‌اش را انجام می‌دهد، مغزتان هم احساسات منفی را به کمک خاطرات تولید می‌کند تا وظیفه‌اش که جلوگیری از مصرف انرژی غیر مرتبط با زنده ماندن است را انجام دهد.
بنابراین، فشارهای مغز سر جای خودش است و این شما هستید که می‌توانید از بین گزینه‌های «تسلیم شدن زیر فشارها» و «اصلاح طرز تفکر و ارتقای وضعیت روحی» یکی را انتخاب کنید و بر اساس آن زندگی نمایید.
6- اینکه من اگر جای شما بودم چه تصمیمی می‌گرفتم به کار شما نمی‌آید. چون تصمیمات من حاصل تجربه زیسته و زندگی شخصی و آموزش‌های خودم است. یکی از مواردی که بایستی از طرز تفکر خود حذف کنید همین است که بروید از دیگران بپرسید اگر جای شما بودند چه کار می‌کردند. دیگران با اندیشه خود نظر می‌دهد. نظر دیگران به کار شما نمی‌آید.
مسئولیت زندگی خود را بپذیرید. می‌دانم نیاز دارید یکی باشد جای شما تصمیم بگیرد چون دوست ندارید فشارش تصمیم‌گیری روی دوش خودتان باشد اما بالا بروید و پایین بیایید، هدف‌گذاری شخصی است و مجبورید هزینه‌اش (درد تصمیم‌گیری) را بپردازید. موفق‌ترین باشید

سلام من یک دختر ۲۰ ساله پشت کنکوری هستم من هیچوقت هیچ کمبودی تو زندگیم نداشتم و دوران ابتدایی،راهنمایی حتی تا پایه یازدهم جز دانش آموزان ممتاز بودم من کلا در زندگی شخصی هم آدمی هستم که تا کسی روم نظارت نداشته باشه هیچوقت دست به انجام یا انجام ندادن کاری نمی‌زنم به فرض اگه بهم گفتن ظرف بشور می‌شورم نگفتن نمیشورم اگه معلم گفت ده درس امتحانه میخونم نگفت نمیخونم.
حالا شما فکر کنید منی که ۱۲ سال با این شیوه یجورایی زندگی کردم اواخر پایه یازدهمم کرونا اومد و من به کلی درس رو کنار گذاشتم و تا الان که میشه گفت سه سال پشت کنکور هستم حتی سه ساعت مفید درس نخوندم مشکل من اینه میدونم به این روند ادامه بدم خیلی پشیمون میشم اما هیچ کاری نمیکنم دلم برای پدر مادرم خیلی میسوزه اما انگار تو این باتلاق موندم.
من سال اول شش رقمی شدم سال دوم هم شش رقمی شدم حتی بالاتر از سال قبل دوباره کنکور دادم اونم همینطور شد ولی خانواده ام فکر میکنند امسال قبولم اما من همیشه تو اتاقم هستم یک مدت گوشیو برداشتم گفتم شاید بخاطر این درس نمیخونم ولی باز فایده نداشت چون کتاب روبه روم بود ولی فکرم یکجای دیگه من واقعا استعداد درس خوندن رو دارم اما براش تلاشی نمیکنم اینقدر از خودم بدم میاد که حتی گوشه ی ابروم رو با دست کندم و حالا سفید شده قبلا آدم با نشاط و موفقی بودم ولی حالا خجالت میکشم حتی خودم رو تو آیینه ببینم صبح داشتم گریه میکردم که فرزند خوبی برای خانوادم نبودم و اونا حتی یکبار نشد سرشون رو بالا بگیرند و بگن این بچه ی ماست.ببخشید طولانی شد اما حالا نمی‌دونم چکار کنم اگه بمونم پشت کنکور میدونم باز درس نمیخونم اگه ترک تحصیل کنم هم باز پشیمون میشم خودمم نمی‌دونم چی از دنیا می‌خوام و هدفم چیه ممنون ازتون که جواب میدید.
رضا جدیدی پاسخ داد:
سلام وقت بخیر و نیکی. مواردی در پیام شما دیده می‌شود که به ترتیب شماره‌گذاری توضیح خواهم داد:
1. صورت مسئله زندگی شما به طور خلاصه این می‌شود: «من با وجود ناظر بیرونی و دستور او، وظایف را جلو می‌برم». اینجا نیاز به داستان خاطراتی دارم که بدانم چرا و چگونه چنین قانونی در زندگی شما نهادینه شده است. توضیحاتی که برایم نوشته‌اید در خصوص شکل گیری این قاعده ذهنی، اطلاعاتی نداشت. لطفا در صورت تمایل، هر نوع اتفاق یا خاطره‌ای که فکر می‌کنید باعث ایجاد آن شده را برایم بنویسد تا بتوانم شناخت بهتری از شما داشته باشم و راه حل برون رفت از این سبک فکری را ارائه دهم.
2. آیا در خانواده یا جمع دوستان یا افراد اثر گذار زندگی تان، فردی را می‌شناسید که او نیز دقیقا قاعده ذهنی وجود ناظر بیرونی برای انجام کارها را داشته باشد؟ این سوال را از این جهت می‌پرسم که بدانم آیا این رفتار را از شخصی به تقلید نگرفته باشید.
3. آیا شما این فکر را با خود دارید که در تشخیص اولویت‌ها و اهمیت‌های زندگی، ضعیف عمل می‌کنید و اگر شخصی از بیرون به شما بگوید چه کارهایی را انجام بده آنگاه این فشار از دوش شما برداشته می‌شود و کارها را طبق نظر او جلو می‌برید؟ اگر اینطور نیست، لطفا برایم مشخص کنید که چه نگرانی‌هایی باعث می‌شود که نیاز به وجود ناظر بیرونی را در خود به وجود آورید؟
4. آیا ترس از اشتباه کردن، تحقیر شدن، زیر فشار دیگران بابت مسیر نادرست طی کردن و ترس از تصمیم گیری را هم دارید یا خیر؟ اگر این سوال باعث شد که یاد نکته دیگری در زندگی خود بیفتید لطفا آن را هم برایم بنویسید.
5. چقدر از این قاعده ذهنی خود را در گرو این می‌بینید که به خاطر فرار از احساس تنهایی، نیاز به ناظر داشته باشید؟
6. چقدر از این قاعده ذهنی خود را در گرو این می‌بینید که به خاطر شریک کردن دیگری در وظیفه و نتیجه و کاهش درد شکست و اشتباه کردن این سبک فکری را دارید؟
بله و خیر و همچنین توضیحاتی که به این شش سوال می‌دهید، کمی مرا نسبت به وضعیت شما آگاه خواهد کرد تا با درک شرایط ذهنی تان، جواب دقیق‌تری بدهم. لطفا اگر توضیحات دیگری هم به ذهن‌تان رسید، همه را بنویسید تا فضای ذهنی‌تان برایم شفاف‌تر شود. موفق‌ترین باشید.