پرسش و پاسخ روحیه برای کنکور

سلام من طبق تجربه های سالای قبلم میدونم توی عید حوصله درسم نمیشه هرکاری هم کنم نمیتونم بخونم اما امسال میخوام واقعا هر طور شده توی عیدم بخونم چون تا الان خیلی خوب خوندم و نمیخوام توی عید خرابش کنم این بیس سی روز باقی مونده به عید همه فکرم این شده که دوباره توی عید میخوای نخونی و هرچی رشته کردی پنبه میشه چی کنم بتونم بخونم ممنون
رضا جدیدی پاسخ داد:
سلام وقت بخیر و نیکی. گفتن عبارت «در عید نوروز، حوصله درس خواندن ندارم» یک جمله کلی است. ما زمانی می‌توانیم در رفتارهای خود تغییر ایجاد کنیم که توجیهات و معنا بخش‌های آن را بشناسیم. مثلاً یک دانش‌آموز می‌گوید «من در عید نوروز، حوصله درس خواندن ندارم چون فامیل‌های ما از شهر دیگر به شهر ما می‌آیند و کلی جاهای مختلف باید با هم برویم و فرصتی برای تنهایی و درس خواندن ندارم».
دانش‌آموز دیگری بر این باور است که «من در عید نوروز، حوصله درس خواندن ندارم چون نمی‌خواهم فامیل فکر کنند که من زیاد درس می‌خوانم و این‌طوری پشت سرم حرف بزنند و بعداً استرس قبول نشدن بابت حرف‌ها و قضاوت‌های آن‌ها درباره خودم را بگیرم».
داوطلب کنکوری هم ممکن است نگرشش این باشد که «من در عید نوروز، حوصله درس خواندن ندارم چون هوای بهاری با مزاج من سازگار نیست و دائماً چرت می‌زنم و کسل هستم به خصوص اگر باران ببارد که فضای ذهنی مرا غمگین هم می‌کند و انگیزه‌ای برای درس خواندن نمی‌ماند».
داوطلب کنکوری هم معتقد است که «من در عید نوروز، حوصله درس خواندن ندارم چون برنامه‌های متنوعی پخش می‌شود که دوست ندارم هیچ‌کدام را از دست بدهم و می‌خواهم آن را ببینم».
شخص دیگری که کنکوری هم هست اینطور بیان می‌کند: «من در عید نوروز، حوصله درس خواندن ندارم چون تا به الآن خوب و عالی درس خوانده‌ام و حالا به این فکر می‌کنم که اگر تعطیلات عید نوروز را هم بخواهم فشار بیاورم و بخوانم آنگاه کم می‌آورم و خسته می‌شوم. بالاخره به تفریح هم نیاز است و می‌خواهم در این دو هفته تا می‌شود تفریح کنم و خوش بگذرانم تا برای سه ماه بعدی کم نیاورم و پر قدرت ادامه دهم».
این مثال را زدم تا ذهنتان به جنب و جوش درآید و معنا بخش‌های خود را بیرون بکشید و مشخص کنید که دلیل یا دلایل سال‌های قبل شما برای درس نخواندن در عید نوروز چه بوده است تا با بررسی و اصلاح آن‌ها بتوانیم به خواندن شما در این دو هفته کمک کنیم. موفق‌ترین باشید.

سلام من خیلی بی بند و بار شدم امسال 8مین سالیه کنکور میدم دستاوردم این بود که فهمیدم تنها نیاز و هدف من فقط پزشکیه و تو این مسیر هیچکسی جز خودم نمتونه برای رسیدن به هدفم حتی ذره ای کمکم کنه و متقابلا من هم به هیچ کسی جز خودم نمیتونم کمک کنم یا نجات بدم دقیقا همون واژه ای که جایی فرموده بودین کسی که فکر کنه یتیم و فقیره میتونه رشد بهتری داشته باشه من با تک تک سلول های بدنم خیلی از فرموده های شمارو تجربه کردم و به مرحله پذیرش رسیدم. من الان دیگه میدونم
_7 ساعت خواب پشت سرهم نیاز دارم
_شب قبل باید برنامه ریزی و نظافت فردامو انجام بدم
_ در کمتر از 20 دقیقه پس از بیداری باید درسمو شروع کنم
_تازمانی که درسم تموم نشده با کسی صحبت نکنم
_معنی دوست تفریح استراحت فیلم دیدن صحبت کردن کمک کردن فضولی کردن کلاس های متفرقه استخر و گیتار و … برام خنثی شده
و خیلی از جزئیات دیگه در مورد درس خوندن بهترم میدونم ولی با این وجود شب قبل خواب با وجود برنامه منطقی و درست تصمیم میگرم از برنامه ام جلو بیوفتم و زودتر بیدار بشم و نمیتونم بیدار بشم و با اولین شکست روزمو شروع میکنم بعدش میام گوشیمو چک میکنم با اینکه هیچکسی بهم پیام نمیده و یا گفت و گو و پیج رسمی ندارم صفحات مختلف رو دنبال میکنم و ناخوداگاه میشینم تحلیل شون میکنم و رفتار اکثریت رو قبول ندارم چون هیچ چیز مفیدی نمیتونم ازشون یاد بگیرم باز ناهار میخورم میگم یکم استراحت کنم دوباره شروع میکنم ولی باز میرم اینستاگرام حتی از سر عادت هم نمیرم فقط انگار میخوام وقت تلف کنم و بعد باز شام میخورمو با کوله باری از حس بد برای فردا برنامه ریزی میکنم انقدر این کار و تکرار میکنم که نهایتا درحد 4 ساعت در طول هفته درس میخونم
درحالیکه گنجایش خیلی بیشتری دارم من فقط از زمانی که از رشته ریاضی اومدم کنکور تجربی دادم و تمام کلاس ها و ارتباطاتم رو با دوستان و… قطع کردم این مدلی شدم و فرزانگانی و خوابگاهی بودم و سر جلسه کنکور هم حتی میرفتم با کسی صحبت نمیکردم ولی امسال چند دقیقه ای با بچه هایی که کنارم بودند صحبت کردم دیدم من خیلی خودمو سرزنش میکنم و عقب مانده میمونم در حالی که متفاوت نبودم و حداقل اونایی که تو اون کلاس بودند هم سن و تجربیاتی مشابه من داشتند
_من الان نمیدونم مشکل از گوشی و فضای مجازی و اخبار زرده که باید ازش دوری کنم؟ ولی چه جوری؟
_ یا من دچار تنبل ای شدم؟من از اون دسته از بچه هایی بودم که قبل از اینکه مانتو مدرسه مو دربیارمو غذامو بخورم باید تمام تکالیفمو تموم میکردم تازه از زنگ تفریح همون درس شروع میکردم به خوندن درس های جلسه بعد و تا برسم خونه تقریبا ۷۰٪ تکالیف مدرسه رو انجام میدادم ولی الان حتی تو 10 دقیقه ورزش کردن یا مسواک زدن هم دقیقه نودی شدم و به زوووووور انجام میدم.
من بلند پرواز نیستم ، واقعا میتونم پزشکی قبول بشم فقط مشکل اینکه درس نمیخونم تموم 8 سال رو جمع کنم اندازه 8 روز تواناییم درس خوندم.
رضا جدیدی پاسخ داد:
سلام وقت بخیر و نیکی. در پیام شما هایلایت‌هایی را می‌توان دید و در موردش صحبت کرد که تأثیر شگرفی در پیشرفت شما خواهد داشت و در ادامه به ترتیب شماره‌گذاری در موردش صحبت می‌کنم:
۱- اینکه ما به حداقل هفت ساعت خواب پشت سر هم نیاز داریم، کاملاً درست است ولی یک نکته ظریف در موردش وجود دارد که بایستی توضیح دهم. برخی از دانش آموزان و کنکوری‌ها روی این موضوع حساس می‌شوند که بایستی دقیقاً هفت ساعت بخوابند و اگر یک شبی، بعد از مثلاً شش و نیم ساعت از خواب برخیزند، از نظر فکری به هم می‌ریزند و می‌گویند: «من باید هفت ساعت می‌خوابیدم، حالا که نشده هفت ساعت بخوابم، باید دوباره به خواب بروم تا هفت ساعت، کامل شود».
اینجاست که مغز می‌تواند افکار مزاحم، منفی و تکرار شونده‌ای درست کند و در نهایت باعث درس نخواندن در آن روز شود. ما بایستی بدانیم که حداقل هفت ساعت خوابیدن عالی است اما اگر یک وقتی مثلاً زودتر بیدار شدیم، نباید به هم بریزیم و برای خوابیدن فشار بیاوریم بلکه بایستی همان موقع بیدار شده و روزمان را شروع کنیم تا این موضوع تبدیل به خوراکی برای مغز حیوانی نشود که از دفعات بعدی باز هم زودتر بیدارمان کند و دوباره از چرخه مطالعه دور بمانیم.
اگر بعضی اوقات، خوابتان کمتر از هفت ساعت شد (تعداد چنین اتفاقاتی کم است به شرطی که برای مغز حساسیت درست نکرده باشید که از این طریق بخواهد از شما باج بگیرد)، همان موقع بیدار شوید و کارتان را شروع کنید تا مغز متوجه شود که روی زمان بیداری، جدی هستید و در دفعات بعدی خودش را با شرایط شما تنظیم کند.
۲- تفکرات انتظاری و توقع داشتن، یکی از پرتکرارترین موضوعات گفت و گوی درونی بین کنکوری‌ها و دانش آموزان است. به این جملات دقت کنید: «من می‌خواهم رتبه برتر کنکور شوم»، «باید همه درصدهایم بالای ۹۵ باشد»، «قصد دارم هر روز، X ساعت مطالعه کنم»، «انتظار دارم هر چیزی را با یک بار خواندن بیاموزم»، «توقع دارم از همان دفعه اول، همه تست را درست بزنم»، «در نظر دارم که هر روز، رأس ساعت Y از خواب بیدار شوم»، «از نظر من، همه روزهای سال را باید درس بخوانیم و هیچ زمانی را از دست ندهیم».
این جملات، همگی افکار انتظاری هستند. توقعاتی که زمینه‌ساز تولید افکار مزاحم، منفی و تکرار شونده است و به زودی باعث افت تحصیلی، نا امیدی و دوری از عملگرایی و اجرای برنامه می‌شود. انتظارات و توقعات باعث خمودگی و فرسودگی روحی هر انسانی خواهد شد. هر چه تعداد انتظاراتی که می‌سازید بیشتر باشد، فرار از اجرای برنامه و دوری از برنامه تحصیلی‌تان نیز بیشتر خواهد شد.
به متن پیام شما برگردیم؛ آنجاهایی که فرموده‌اید: «تصمیم میگرم از برنامه‌ام جلو بیوفتم و زودتر بیدار بشم» و «درحالیکه گنجایش خیلی بیشتری دارم». این دو جمله، زیر مجموعه‌ای از تفکرات انتظاری هستند. با چنین توقعاتی که می‌سازید، آنگاه زمینه برای دوری از عملگرایی و فرار از برنامه آغاز می‌شود برای همین، بروز رفتارهایی مثل ۱- میام گوشیمو چک می‌کنم، ۲- ناخوداگاه میشینم تحلیل شون می‌کنم، ۳- میگم یکم استراحت کنم، ۴- میرم اینستاگرام حتی از سر عادت هم نمیرم فقط انگار میخوام وقت تلف کنم، ۵- نهایتاً درحد ۴ ساعت در طول هفته درس میخونم، ۶- الان حتی تو ۱۰ دقیقه ورزش کردن یا مسواک زدن هم دقیقه نودی شدم و به زوووووور انجام میدم که در متن خود به آن‌ها اشاره داشته‌اید، کاملاً قابل پیش‌بینی است زیرا انتظارات، زمینه را برای دوری از عملگرایی فراهم می‌کنند.
اگر می‌خواهید از این شرایط خارج شوید، لطفاً به فکر جلوتر افتادن نباشید. من می‌دانم که به دلیل خاطرات خوش مدرسه که در انتهای پیام خویش به آن اشاره کرده‌اید؛ دوست دارید جلوتر بیفتید چون این رفتار را در مدرسه داشته‌اید اما بایستی بدانید که فضای درس خواندن برای کنکور با فضای انجام تکالیف مدرسه تفاوت دارد. الان نیاز نیست برای ایجاد حس خوب یا تکرار خاطرات خوش مدرسه، از برنامه منطقی و اصولی خود جلو بزنید بلکه روی اجرای همان برنامه تمرکز کنید و با تمام وجود به عملگرایی بچسبید.
3- «تنبلی و تنبلی» از آن دست عبارت‌هایی است که در گفت و گوی دانش آموزان، کنکوری‌ها و والدین، بسیار تکرار می‌شود و بارها و بارها قابل شنیدن است که متأسفانه اکثر مواقع (تقریباً همیشه) نیز اشتباه به کار می‌رود. اکثر ما گمان می‌کنیم که اگر کسی در اجرای برنامه درسی نوسان نشان دهد یا مدت‌زمان کمی در طول هفته درس بخواند و در یک کلام در عملگرایی، ایراداتی داشته باشد آنگاه تنبل است؛ آیا واقعاً این‌طور است؟
تنبلی یک صفت نیست، یک سبک زیستن و مدل تفکری است. تنبل‌ها با هر نوع عملگرایی مخالف هستند و توجیهات به ظاهر منطقی هم برای تلاش نکردن و عملگرا نبودن، می‌توانند ارائه دهند. دقت کردید چه شد؟ وقتی فردی تنبل باشد، معنا و مفهومش این است که اصلاً نیازی به هدف نمی‌بیند و حاضر نیست برای نیازهایش تلاشی کند. او هر گونه زحمت کشیدن، عملگرایی و اقدام کردن را از اساس نادرست می‌داند و معتقد است که دلایل منطقی وجود دارد که نباید تلاشی کرد و به چیزی رسید.
به طور مثال اگر به یک فرد تنبل بگوییم که چرا هدفی نداری در جواب مثلاً این جملات را می‌گوید: «آینده را کِه دیده؟ یک سیب را بالا بیندازی تا پایین بیاید هزار چرخ می‌خورد. از کجا معلوم شما که هدفی داری در زندگی موفق شوی؟ من با همین زندگی فعلی خیلی خوشحالم؛ هدف از این بهتر که انسان باید خوشحال باشد؟ خب من هستم. چه نیاز است که هدف انتخاب کنم، سال‌ها زجر بکشم به چیزی برسم وقتی همین الان از زندگی خودم رضایت دارم؟ عاقبت کسانی که تلاش کرده‌اند و به بهترین چیزها رسیده‌اند چه چیزی بیشتر از این است که چهار نفر به به و چهچه کرده‌اند؟ گیریم که چند نفر هم بعد از سال‌ها تلاش به من بگویند آفرین چقدر خوب زندگی کردی که به فلان هدف رسیدی. شما کار می‌کنی، خسته می‌شوی، زندگی‌ات یکنواخت می‌شود، جوانی‌ات می‌رود، از زندگی چیزی متوجه نمی‌شوی و آخر سر تازه اگر شانس بیاوری به شغلی می‌رسی که بتوانی ادعای موفقیت کنی ولی حواست نیست که تمام عمرت و خوشی‌ها را بابت یک هدف داده‌ای و آن هدف هرچه باشد ارزشش را ندارد که از زندگی چیزی متوجه نشوی. هرکسی برای هدف تلاش می‌کند به خیال خودش زرنگ است اما آخر سر بازنده است. انسان باید کم‌توقع باشد و راحت زندگی کند. من الان این‌طورم؛ چیزی از زندگی نمی‌خواهم و با خوردن یک لقمه نان هم خوشم. نان و کبابی که با کباب شدن تن و بدن و عمرم می‌خواهم بخورم را نمی‌خورم و کمتر می‌خورم و گِردتر می‌خوابم تا نیاز به بدو بدو کردن نباشد».
بلی، یک فرد تنبل استاد توجیه آوردن برای تلاش نکردن است. آن‌قدر قدرتمند و زیبا با کلمات بازی می‌کند که ممکن است در نگاه اول، اسیر صحبت‌های او شوی و گمان کنی که حق با اوست و چه فایده دارد این همه تلاش کنی.
با این توضیحات دو نکته متوجه می‌شویم:
الف) وقتی هدفی دارید، برایش در حال تلاش هستید و هر بار سعی می‌کنید اشکالات عملگرایی خود را یافته و بهبودشان دهید، عمراً تنبل نیستید. کسی که دیرتر بیدار شود یا خواب بماند، فردی که مدت استراحت‌های بین درس‌هایش زیاد است، شخصی که طول می‌کشد تا درس اول روزش را شروع کند، انسانی که در شبکه اجتماعی می‌چرخد و سمت درس نمی‌آید، فرد تنبلی نیست بلکه او یک سری ایرادات در عملگرایی و رفتاری دارد که اگر اصلاح شود به چرخه مطالعه باز خواهد گشت. به راحتی برچسب تنبلی را روی خود نصب نکنید زیرا مغز بسیار در سوءاستفاده کردن وارد است و می‌داند چطور شما را به هم بریزد.
ب) به ندرت می‌توانیم فردی که تنبل است را پیدا کنیم. تعداد تنبل‌ها بسیار کمتر از آن چیزی هست که تصورش را می‌کنید. می‌دانم که بارها و بارها از آن استفاده می‌کنیم و برچسب تنبلی را به راحتی روی خود یا دیگران نصب می‌کنیم اما با توجه به تعریفی که از تنبلی ارائه دادم، بسیار شگفت‌آور است اگر فردی تنبل را بیابید. موفق‌ترین باشید.

سلام فکر میکنم داخل یه بحران گیر افتادم یا برای درس خوندم نیومدم دانشگاه نمیدونم چیکار کنم که از این وضع خلاص شم از اونور تازه امروز ۲۶ساله شدم حس میکنم همه امتحانا رو خراب میکنم اطرافیانم میگن الکیه درس خوندنت خودمم میگم خراب کنم هیچ از دستم برنمیاد که جلوشو بگیرم حتی درسم دستو پا شکسته میخونم از اون تصور مکنم یکی دوتا درس میفتم یا همشو خراب مکنم
رضا جدیدی پاسخ داد:
سلام وقت بخیر و نیکی. الآن با توجه به توضیحاتی که دادید به خوبی می‌توان ریشه را دید و در موردش صحبت کرد. آنچه برایم نوشته‌اید به دقت مشخص می‌کند که مشکل شما آن‌طور که خودتان فکر می‌کنید، هیچ ارتباطی به «یاد نگرفتن»، «نرفتن مطلب در حافظه» و سایر عناوین مشابه ندارد و همه چیز به این برمی‌گردد که روی تصمیم خود دچار دوگانگی نظر شده‌اید و به درستی راهی که می‌روید شک کرده‌اید و این باعث می‌شود که به زبان خودمانی «دست و دلتان به کار نرود» و نتوانید یک چرخه مطالعه را به خوبی طی کنید.
این مشکل یک راه‌حل طولانی‌مدت و اساسی دارد که به شناخت هدف و مسیر زندگی برمی‌گردد و بایستی هر انسانی بپذیرد که هدف مثل مسواک کاملاً شخصی است و تحت تأثیر صحبت دیگران قرار نگیرد و بداند که خودش بایستی پاسخگوی مسیر زندگی‌اش باشد و یک راه‌حل سریع و کوتاه هم برای این مشکل وجود دارد که از دیگران بپرسید شما که تحصیل من در این رشته را اشتباه می‌دانید، گزینه جایگزینتان چیست و آیا تضمین می‌دهید که اگر به راهی که می‌گویید بروم، زندگی خوبی داشته باشم؟
این سؤال ترکیبی که اولاً از آن‌ها راه‌حل جایگزین می‌خواهید و دوما تضمین رضایت می‌طلبید، بسیار کمک‌کننده است تا متوجه شوید دیگران فقط در بیان قوی هستند و وقتی پای مسئولیت و راه‌حل می‌رسد، خیلی راحت‌تر از آنچه که فکرش را کنید خود را کنار می‌کشند.
البته نمونه دیگری از این کنار کشیدن را هم داریم؛ مثلاً به حرف آن‌ها گوش می‌دهیم و بعد از چند سال متوجه اشتباه می‌شویم و وقتی می‌گوییم که این راهی بود که شما مرا به آن هدایت کردید در جواب می‌گویند که ما کِی گفتیم؟ تازه اگر هم ما گفتیم تو چرا گوش کردی؟
یک باری از یک کارگردان سینما شنیدم که به منتقد فیلمش گفته بود: شما خیلی خوب نقد می‌کنید، در مورد ایرادهای فیلم صحبت می‌کنید، در خصوص اینکه کجاها اشتباه بوده و راه‌حل‌های من در فیلم‌سازی، خوب نبوده اما چرا خودتان فیلم نمی‌سازید؟ منظور کارگردان این بود که نقد کردن آسان است، از اشتباه یا بد بودن تصمیمی صحبت کردن کاری ندارد، اما اگر راه‌حل دادن و تضمین بهتر بودن آن، سخت است به طوری که کسی قبولش نمی‌کند.
با این توضیحات، اگر بخواهید که به شما شغل یا رشته بهتر را با تضمین معرفی کنند، خواهید دید که یکی یکی کنار می‌کشند و خود را وارد آینده‌تان نمی‌کند. پس وقتی دیگران متعهدانه صحبت نمی‌کنند، چرا می‌خواهید تحت تأثیرشان باشید؟ راه‌حل درست هدف‌گذاری این است که بر حسب نیازهای خودتان یک شغل را در پیش بگیرید. به جز این، هیچ روشی تضمین‌کننده آینده نخواهد بود. هرکسی نیازهایش پاسخ داده شود، قطعاً به نقطه مرکزی هدف زده است. تنها تضمین، رفع نیازهای شخصی شماست حالا با هر شغل یا رشته‌ای که باشد. موفق‌ترین باشید.

سلام دانشجوی ترم یک هستم که امتحاناتم به زودی شروع میشن ولی نمیدونم چرا بیخیالم که حتی جزوه هامم نمیخونم بیخیال نیستم ولی انگار یه چیزی نمیزاره بخونم لطفا راهنماییم کنیید.
رضا جدیدی پاسخ داد:
سلام وقت بخیر و نیکی. توضیحات شما بسیار کم می‌باشد و به صورت کلی بیان شده است. لطفاً توضیحات بیشتری در مورد شرایط تحصیلی، توقعات و انتظارات، اتفاقاتی که افتاده، تصوراتی که قبلاً داشتید و الان حس می‌کنید به هم ریخته و سایر مواردی که رخ داده برایم بنویسید تا بتوانم وارد جزییات شوم. موفق‌ترین باشید.

سلام من سال سوم کنکورمه رشته تجربی هستم برنامم خیلی بی نظمه بشدت نوسان دارم همیشه یک روز میخونم یک روز نمیخونم و انگار همش نیاز دارم یکی بالای سرم باشه کنترلم کنه یعنی تنها نیازم به مشاور اینه که چون خجالت میکشم بگم کم خوندم یا نخوندم مجبور میشم بخونم از طرفی فشاری که از سمت مشاور بهم وارد میشه اینکه باید جدی تر بشم منو میترسونه.
یک چیزای دیگه هم که هست کمیت مطالعاتیم خوب میشه با مشاور همش به ساعت مطالعم فکر میکنم ک بزور بخونم گزارش کار خوب بدم از طرفی چون فشار میارم کیفیت خوبی ندارم نظر شما چیه مشاور بگیرم یا نه؟
رضا جدیدی پاسخ داد:
سلام وقت بخیر و نیکی. رویکرد شما بایستی حل کردن مشکل باشد. چرا یک دانش‌آموز بایستی زیر نظر تماشاچی بیرونی خوب کار کند ولی وقتی خودش مشغول خواندن است دچار افت شود؟ چون اینکه با ناظر بیرونی خوب بخوانید دوام نخواهد داشت و در بهترین شرایط بعد از گذشت چند ماه، به دنبال راهی برای فرار از زیر نظر او می‌گردید و دوباره به پله قبل باز خواهید گشت. همیشه به دنبال ساز و کاری برای رفع مشکل باشید نه یک مُسَکِن که فعلاً درد را بخواباند.
پس سؤالی که روی میز شماست، حل کردن ریشه‌های این مشکل است. چرا من خودم را مدیریت نمی‌توانم کنم و چرا بایستی به فکر یک ناظر بیرونی باشم تا در خجالت و رودربایستی درس بخوانم. مگر قصدم از درس خواندم رسیدن و پاسخ دادن به نیازهایی که اسمش را هدف گذاشته‌ام نیست؟ پس چرا باید با اجبار دیگری درس بخوانم؟ گفت‌وگوهای درونی من چیستند و چه جملاتی با خودم می‌گویم که خود خوانی و خودکنترلی ندارم؟ گره کار من کجاست؟
آیا پاداش‌های زمان مدرسه باعث شکل‌گیری این رفتارم شده؟ آیا من از همان سنین کم به خاطر ترس از معلم یا فرار از حس شرمندگی درس می‌خواندم؟ آیا این رفتار به تازگی و بعد از کنکور برایم ساخته شده؟ چطور شروع شد؟ چه صحبت‌هایی با خودم دارم و چرا ناظر بیرونی را می‌آورم ولی بعد از چند مدت بخاطر فشارهایش سعی در دور زدن او دارم؟ یا سوال اصلی و مهم اینکه چرا برنامه شما سینوسی و نوسان دار هست؟ چه موقع شروع ریزش برنامه برای اجرا نشدن است؟ موفق‌ترین باشید.