پرسش و پاسخ روحیه برای کنکور

سلام روز بخیر. مشکلی که من دارم زیاد حرف زدنه. من خیلی اهل بحث کردن هستم و بعد از اینکه کلی حرف زدم و بحث کردم دیگه حوصله درس خوندن ندارم و انرژی واسم نمیمونه. من برای صبحانه، ناهار و شام پیش پدر و مادرم هستم و قبل از اینکه برم پیششون واسه غذا خوردن با خودم میگم امروز دیگه حق نداری راجع به هر موضوعی اظهار نظر کنی ولی نمیتونم به این حرفم پایبند بمونم.
انگار یادم میره که چه قولی به خودم دادم. لازمه بگم که متاسفانه مادر من وقتی منو میبینه همه خبرای جدید خانواده و فامیل رو به من میگه و منم با اینکه دلم نمیخواد ولی درگیر میشم حتی بعد اینکه به طبقه پایین برمیگردم که درس بخونم بازم ذهنم درگیر اون حرفاس. بارها به مامانم گفتم که بهتره به من چیزی نگه ولی خوب یکی دو روز بیشتر دوام نمیاره.
این موضوع وقتی خواهرم و شوهرش خونمون باشن بیشتر هم میشه چون هر کسی سر میز غذا حرفی میزنه و ماجرا طولانی تر میشه، خواهرم هر روز ناهار و بیشتر شب ها هم برای شام خونه ماس. همونطور که اول گفتم من واقعا از این موضوع خیلی ضربه میخورم و میخوام حلش کنم ولی نمیدونم چجوری! اینم میدونم که دیگران موظف نیستن ساکت بشن تا من ذهنم اروم باشه و به هدفم برسم.

رضا جدیدی پاسخ داد:

سلام وقت بخیر و نیکی. شما وقتی در کنار خانواده قرار می‌گیرید رفتار برونگرایی را انتخاب می‌کنید و به واسطه این انتخاب، موظف به حرف زدن، جواب دادن و ارائه دیدگاه پیدا می‌کنید. بنابراین هر بار که در کنار خانواده هستید به طور اتوماتیک این رفتار را بروز می‌دهید. حالا چرا برونگرایی را انتخاب کرده‌اید؟ قطعاً به دلیل جواب‌هایی که می‌دهید با پاسخ مثبت یا تشویق یا تحت تأثیر قرار گرفتن خانواده و یا حتی ابراز وجود و هویت گرفتن خودتان در این بحث‌ها، رو به رو شده‌اید و همین موضوع کمک می‌کند که هر بار این رفتار تقویت شود تا شما بتوانید پاداش همیشگی را دریافت کنید.
البته اگر بعد از هر بار برونگرایی، درس خواندن برایتان سخت‌تر از قبل شود و حتی به نوعی قید درس خواندن را بزنید و از میز مطالعه دور شوید یا مدت زمان زیادی را تلف کنید آنگاه این رفتار به دست آویزی برای مغز حیوانی هم تبدیل می‌شود که هر بار با تحریک بیشتر سعی می‌کند که حتماً بحث کنید و در نهایت انرژی از دست داده و درس نخوانید. این انرژی که در بحث از دست می‌دهید نسبت به انرژی که قرار است در درس خواندن مصرف شود از نظر مغز حیوانی هیچ به نظر می‌رسد. پس برایش صرف می‌کند که شما برونگرای درس نخوان باشید. حالا چطور از این شرایط خارج شویم؟
فقط کافی است به این موضوع فکر کنید که شما به دلیل بازخوردهایی که از بحث کردن گرفته‌اید یک لذت بدست می‌آورید بنابراین هر بار تمایل درونی شما به این است که برونگرایی را به عنوان رفتار انتخاب کرده و متناسب با این برونگرایی شروع به بحث کنید. بنابراین اگر شما بپذیرید که آن لذت‌ها را نخواهید و به جای برونگرایی، وقتی به اعضای خانواده می‌رسید درونگرایی و شنونده بودن را انتخاب کنید آنگاه از این شرایط دور می‌شوید. البته یک نکته هم باید در نظر بگیرید. وقتی کسی مثل شما یک عمر به صورت برونگرا رفتار کرده قطعاً وقتی تغییر رویه می‌دهد با واکنش خانواده رو به رو می‌شود.
حتی ممکن است که خانواده بگوید افسرده شدی؟ گوشه گیری؟ مشکلی داری؟ چرا دیگر بحث نمی‌کنی؟ شما نباید تحت تأثیر این فشارها قرار بگیرید و فقط کافی است بگویید که حرف‌های شما کامل است و نظر اضافه‌تری ندارم. در واقع تمام تلاش من این است که شما بدانید چرا دارید برونگرایی را انتخاب می‌کنید و همین که به آگاهی برسید دیگر برونگرایی را راحت‌تر می‌توانید کنار بگذارید. موفق‌ترین باشید.

سلام برای دانش آموزانی مثله من که با گفته های شما به اینکه معلوم نیست کی به هدف برسید چه پیشنهادی دارید من همون لحظه که درسی رو یاد نمیگیرم و یا بهم فشار وارد میشه پا میشم کتابا رو جمع میکنم میگم وقت هست بعد میرم سراغ بیرون رفتن وتفریح و…و خیلی هم رمان میخونم من سال یازدهمم ممنون میشم بگید چطور گفته ی شما رو مثبت برداشت کنم و درگیر این نوع ازکلک مغزی نشم.
میشه بگید چطور باید رمان رو ترک کنم من خیلی سعی کردم که نخونم و تا حدودی هم موفق بودم اما وقتی یادگیریم کند میشه یا امتحانمو خراب میکنم مستقیم میرم بسوی رمان انگار هیپنوتیزم میشم هرچی میگم مغز داره گولت میزنه نرو نرو یا سرمو مشغول میکنم نمیشه گاهی هم اینطور میگم خب منکه دارم درسمو میخونم پس مشکلی نیست رمان میخونم و سعی میکنم روم تاثیر نذاره
اما همش یه مشت چرت و پرته رمان واقعا زندگیمو خراب میکنه انگار که به یه بچه بگن دست به بخاری نزن اما اون نفهمه و هر سری که دست میزنه بسوزه منم هرسری رمان میخونم ب کل از دنیای درس دور میشم انگار رمان خوندن خستم میکنه و بقیه روزم ب بطالت میگذره شده برام معضل هم رمان.

رضا پاسخ داد:

سلام وقت بخیر و نیکی. وقتی می گوییم: «انسان نمی‌داند چه موقع به هدفش می‌رسد» در واقع از علم صحبت می‌کنیم. چون هیچ فرمولی وجود ندارد که تعیین کند که ما انسان‌ها چه هنگام به هدف می‌رسیم. این جمله به ما می‌گوید که وقتی به هدف می‌رسیم که همسطح آن شده باشیم به طور مثال اگر هدف ما قبولی در یک رشته باشد، وقتی به آن می‌رسیم که سوادمان به سطح سواد مورد نیاز در آن رشته رسیده باشد.
حالا علم می‌گوید که هیچ فرمولی وجود ندارد که تعیین کند شخصی مثل شما چه موقع به سطح سواد مورد نیاز برای قبولی در دانشگاه می‌رسد. به عبارت دیگر علم می‌گوید وقتی این اتفاق می افتد که سواد شما در سطح رشته مورد نظر باشد. با این توضیحات، ما به این نتیجه می‌رسیم که بایستی به صورت پی در پی و مستمر درس بخوانیم تا ذره ذره این سواد را ارتقا دهیم و به سطح مورد نظر برسیم. در حالی که مغز حیوانی شما از این جمله یک کلک برای خودش ساخته است. دقت کنید اینکه علم نمی‌تواند زمان قبولی ما را تعیین کند به هیچ وجه، مجوز این نیست که ما درس نخوانیم.
اتفاقاً علم به دقت بیان می‌کند که اگر می‌خواهی قبولی اتفاق بیفتد پس موظف هستی که یادگیری را متداوم ادامه دهی. خیلی‌ها فکر می‌کنند که اگر بگویند تو باید همین امسال قبول شوی یک حرف انگیزشی زده‌اند و خیلی بیشتر درس می‌خوانند. حتی شاید برخی بگویند اگر علمی زندگی کنیم و بگوییم ما نمی‌دانیم چه موقع قبول می‌شویم آنگاه دیگر درس نمی‌خوانیم. ما باید انتخاب کنیم که آیا می‌خواهیم با خودمان علمی برخورد کنیم یا بر اساس دروغ؟
اگر قرار است علمی زندگی کنیم پس علم می‌گوید که فرمولی برای تعیین زمان قبولی ندارد و شما بایستی پی در پی سوادت را بالا بکشی تا در نهایت قبول شوی. در واقع اگر قرار به حرف انگیزشی باشد، صحبت علم از همه صحبت‌ها انگیزشی‌تر است زیرا به شما می‌گوید هیچ فرمولی برای تعیین زمان قبولی نیست پس موظف هستی درس بخوانی، ذره ذره سوادت را بالا بکشی، با هر یاد نگرفتن و تست غلط زدنی استرس نگیری و بدانی که یک مسیر را باید طی کرد تا به هدف رسید.
آن کسی که می‌گوید من همین امسال باید قبول شوم اگر چند تا چیز را یاد نگرفت یا اگر شش ماه درس خواند و پیشرفتش در حدی نبود که به قبولی بخورد چه رفتاری نشان می‌دهد؟ آیا خودش را ترور شخصیت نمی‌کند؟ آیا حس ناامیدی باعث نمی‌شود که دیگر وقت باقی مانده را نخواند؟ می دانید هر ساله چه تعداد کنکوری در دی و بهمن درس خواندن را کنار می‌گذارند؟ جالب است اکثرشان می گویند در تیرماه دوباره از اول می‌خوانیم. چرا؟
یکی از پررنگ‌ترین دلایلش این است که نگاه به کنکور را به صورت یک ساله در نظر می‌گیرند و گمان می‌برند که در فرایند یک ساله باید همه اتفاقات رخ دهد در حالی که اگر همان شخص که شش ماه خوانده بود و پیشرفت نکرده بود به خواندن خودش ادامه می‌داد در شرایط به مراتب بهتری نسبت به رها کردن قرار می‌گرفت. علم می‌گوید نگاه سالانه نداشته باشید بلکه مسیر هدف را پیوسته در نظر بگیرید و هرگز مسیر را رها نکنید حتی اگر هفته‌ها هیچ پیشرفتی ندیدید، اشتباهات را اصلاح کرده و با اطمینان از درستی روشتان به مسیر ادامه دهید.
با این توضیحات بنده معتقدم که مشکل شما، علمی زندگی کردن نیست بلکه شما فرار از میز مطالعه دارید. اگر به خودتان بگویید که سال دیگر باید قبول شوم بازهم فرار از میز مطالعه دارید و نباید پیوند اشتباه بزنید که فرار از میز مطالعه به دلیل این است که من نمی‌دانم چه موقع قبول می‌شوم. فرار از میز مطالعه نیاز به آنالیز رفتار شما دارد. به این معنا که با چه دلیل یا دلایلی از پشت میز بلند می‌شوید؟ مثلاً نوشته‌اید که وقتی موضوعی را یاد نگیرم بلند می‌شوم. این رفتار شما ربطی به این ندارد که با خودتان بگویید سال بعد قبول می‌شوم یا بگویید نمی‌دانم چه موقع قبول می‌شوم.
بلکه این رفتار شما به این بر می‌گردد که احتمالاً انتظار دارید همه چیز را یک دست و با صرف زمان اندک بیاموزید. در یادگیری و تعریف آن دچار مشکل هستید و یا شاید گمان می‌کنید که برای موفقیت در کنکور بایستی همه چیز را روی هوا یاد گرفت. در واقع شما از پشت میز بلند می‌شوید چون نمی‌خواهید در یادگیری تأخیر باشد و به نوعی از این تأخیر، خاطره بد، حس منفی و افکار نادرست ساخته‌اید که خیلی راحت شما را از پشت میز بلند می‌کند.
خب حالا این موضوع چه ارتباطی با این دارد که ما بگوییم حتماً فلان تاریخ قبول می‌شوم یا بگوییم نمی‌دانم چه هنگامی قبول می‌شوم؟ رفتار شما هیچ ارتباطی با جمله علم ندارد بلکه ناشی از باور نادرست شما در هنگام یادگیری است. شما می دانید که مغزتان هیچ تمایلی به یادگیری ندارد مثل مغز من و مغز بقیه انسان‌ها. پس ما موظف هستیم با فشار زیاد و از روی اجبار، در همان زمان‌هایی که تمام وجودمان دستور به بلند شدن از پشت میز می‌دهد، در جای خود بمانیم و فشار بیاوریم که بلند نشویم. اگر بلند شویم کار خراب می‌شود. این یعنی پالس فرستادن برای مغز که بیشتر به شما فشار بیاورد.
در مورد رمان خواندن هم نیاز به توضیحات مقدماتی در مورد تفریح هست که بایستی در یک دوره مجزا به آن بپردازم و با چند خط نمی‌شود این موضوع را تشریح و تحلیل کرد. پس به طور خلاصه ما یاد گرفتیم که شرایط شما ربطی به جمله علم ندارد و شما رفتار از میز مطالعه دارید و بایستی در هر بزنگاهی که همه وجودتان می‌خواهد از پشت میز بلند شود به خواندنتان ادامه دهید حتی از ابزارهای مختلف در یادگیری کمک بگیرید و ذره ذره این سواد را به حدی برسانید که در رشته مورد نظر قبول شوید. موفق‌ترین باشید.

با سلام. من مشکل خواب پیدا کردم و برنامه خوابم بهم ریخته و شبها دیر خوابم میبره، به پزشک مراجعه کردم برام قرص (ملاتونین) تجویز کرد، خود پزشک گفته بود که من این دارو رو برای نوزادان تجویز می کنم و در کل این دارو تاثیر ضعیفی داشت بعد از یک مدت من دوباره به پزشک مراجعه کردم چون این دارو تاثیر زیادی نداشت و فقط باعث سرگیجه و احساس کسالت می شد.
بار دوم پزشک، ۲۰ عدد قرص (آلپرازولام ۰/۵) تجویز کرد و گفت با مصرف این قرص ها بعد از ۳ هفته برنامه خوابت تنطیم میشه و گفت بعد از مصرف این قرص ها دوباره بیا تا ببینم وضعیت ات چجوریه؟ من اول از همه واقعا نمی خواستم این دارو رو مصرف کنم چون می دونستم ممکنه بهش عادت کنم و بدون مصرف این دارو نتونم بخوابم، ولی با اصرار خانواده‌ام مجبور به مصرف این دارو شدم.
ابتدای مصرف، این دارو تاثیر خوبی داشت و به راحتی می تونستم بخوابم، ولی کم کم این دارو تاثیر خودش رو از دست داد طوری که خیلی زود خوابم نمی برد و بعد از مثلا ۶ الی ۷ ساعت خوابیدن، در طول روز احساس بی حالی و کسالت داشتم و در طول روز هم تمایل داشتم که بخوابم، حالا که همه این ۲۰ قرص رو مصرف کردم خانواده ام میگن که بهتره دیگه به پزشک مراجعه نکنم و این قرص ها فقط به من احساس کسالت میدن.
از یک پزشک داروساز پرسیدم و ایشون هم گفت که اصلا داروی خواب آوری نداریم که برنامه خواب رو تنطیم کنه، من سعی کردم مصرف این دارو رو متوقف کنم ولی با بی خوابی مواجه شدم و مجبور شدم دوباره این دارو رو مصرف کنم. من واقعا می ترسم که به این دارو اعتیاد پیدا کرده باشم و بدون مصرف این دارو نتونم بخوابم ولی پزشکی که این دارو رو برام تجویز کرد، گفت که این دارو مخدر نیست و اعتیاد آور نیست، اون پزشک داروساز هم گفته بود باید یک دارو حداقل ۶ ماه مصرف بشه تا اعتیاد آور بشه، حالا من نمی دونم دوباره به پزشک مراجعه کنم یا مصرف این دارو رو متوقف کنم. ممنون میشم راهنماییم کنید.

رضا جدیدی پاسخ داد:

سلام وقت بخیر و نیکی. چطور بدون آزمایش، نوار مغز و قلب و بررسی‌های هورمونی ایشان برای شما قرص نوشته‌اند؟ در مورد داروهای اعصاب و روان همیشه یادتان باشد که پزشک بدون مواردی که گفتم نمی‌تواند هیچ دارویی به شما بدهد چون اصلاً نمی‌داند مشکل شما چیست. همینطوری که نمی‌شود قرص نوشت.
شما بدون اینکه آزمایشی انجام دهید یا حداقل تست‌های اولیه را بدهید، دارو مصرف کرده‌اید برای همین تاثیری هم نخواهد داشت. خوب توجه کنید که موضوع به هم ریختگی خواب از دو حال خارج نیست: 1- از نظر جسمی سالم هستیم و فقط به دلیل شرطی شدن‌های ناشی از فشارهای روحی، خواب مان به هم ریخته است، 2- از نظر جسمی سالم نیستیم. اینکه از نظر جسمی سالم نیستیم حالت‌های مختلف دارد، مثلاً یکی ممکن است بخاطر مشکل در تنفسش خوابش مشکل داشته باشد یکی دیگر شاید مشکلات هورمونی داشته باشد، نفر بعدی شاید به دلیل مصرف دارویی برای یک بیماری دیگر این مشکل را پیدا کرده است.
بنابراین ابتدا شما بایستی نزد یک متخصص مغز و اعصاب و همچنین متخصص غدد بروید و ایشان با آزمایش‌های لازم ببینند که آیا مشکل جسمی وجود دارد یا خیر؟ اگر از نظر جسمی مشکلی باشد آنگاه داروهایی می‌دهند که پس از حل آن مشکل، خود به خود خواب شما هم درست می‌شود. اگر هم مشکل جسمی نباشد آنگاه بایستی مسائل روحی بررسی شود. موفق‌ترین باشید.

وقت بخیر. بله آقای جدیدی من وسواس دارم و بخاطرش قرص هم میخورم اما چیزی تغییر نکرده و من همچنان وسواس به خرج میدهم و این باعث میشود نه اصلا درس را درست و حسابی بفهمم نه هم ساعت مطالعه دقیق داشته باشم روانپزشکم میگوید تمرکز هم نداری باید کاملا خوب شوی بعد بری سراغ درس خواندن.
اما من نمیتونم چون ب نوعی درس خوندن آرومم میکنه با اینکه کاملا بدون تمرکز پیش میرم فشار های شدید عصبی بهم میاد و گاهی هم اونقدر حالم بد میشه که ترجیح میدم فقط برم دانشگاه و یه رشته بخونم اما آروم که میشم دوباره برمیگردم ب درس ومیگم ب این افکار فکر نکن.
بخاطره افسردگی شدیدی که داشتم مدت زمان طولانی نمیتونستم پیش برم و کم کم باتلاش و قرص و…حالم بهتر شد اما هنوزم وسواسم حل نشده و ساعت مطالعه ام خیلی کنده راه های مختلف رو امتحان کردم مثلا ساعت میذاشتم و میگفتم دو ساعت وقت داری زیست رو تموم کنی کردی هیچ نکردی کتاب رو میبندی اما سره دو ساعت نه تنها هیچی نفهمیده بودم بلکه تموم هم نمیکردم.
وقتی پیام هاتون رومیخوندم ب لجنزاری اشاره کردید ک باید ازش با طی کردن قدم های متوالی بیرون اومد از اون روز سعی کردم بی تفاوت باشم ب ساعت و بگم مهم فهمیدن منه و کم کم ساعت و زمانم درست میشه و چند روزم مقاومت کردم اما بازم مقاوتم درهم شکست و دوباره بر سمت ساعت رفتم ساعتی ک زجرآوره.

رضا جدیدی پاسخ داد:

سلام وقت بخیر و نیکی. به این جمله دقت کنید: «وسواس یعنی نگرانی از یک یا چند موضوع». یعنی وقتی فردی می‌گوید من وسواس دارم در واقع ترجمه حرفش این است که من نگران یک یا چند موضوع هستم. به این مثال‌های توجه کنید: فردی می‌گوید: «من وسواس نظافت دارم». در واقع ترجمه حرف او این است که من نگران یک یا چند موضوع هستم. مثلاً نگران بیماری، آلودگی، مرگ و… هستم.
یا وقتی دانش آموزی می‌گوید: «من وسواس مطالعه دارم» یعنی با زبان بی زبانی می‌گوید که نگران یا چند موضوع هستم، مثلاً نگران این هستم یاد نگیرم یا نگران این هستم که فراموش کنم یا حتی نگران آن هستم که برخی از مطالب جا بمانند و من متوجهشان نشوم و بعداً در یادگیری بقیه فصل‌ها مشکل پیدا کنم یا حتی نگران این هستم که این قسمت را بخوانم ولی سطحی باشد و تستش را نتوانم بزنم.
تا مادامی که ما ندانیم یک فرد وسواس نگران چه موضوع یا موضوعاتی هست نمی‌توانیم کمک کنیم از این وضعیت خارج شود. البته دقت کنید من همه توضیحات را با این فرض دادم که شما وسواس باشید ولی چون توضیحات کامل ارائه نمی‌دهید بنابراین بنده هم توضیحات را با فرض خودتان نوشتم.
چون ممکن است یک فرد با همین نشانه‌های شما کمالگرا یا کامل گرا باشد و اصلاً وسواسی به حساب نیاد. بنابراین با فرض اینکه شما وسواس هستید می گویم که نگرانی‌هایتان چیست؟ آن نگرانی‌ها را اگر برطرف کنید قطعاً خیلی زود از این شرایط خارج می‌شوید. موفق‌ترین باشید.

سلام اقای جدیدی ممنون میشم که منو راهنمایی کنید:
از وقتی که وارد پایه دوازدهم شدم و درسا به صورت مجازی شده من هم دقیقه نودی شدم. تمام کارامو میزارم واسه لحظه آخر. مثلا میبینم فردا امتحان دارم زمانی که خیلی به تایم برگزاری امتحان نزدیک شدم و حسابی استرسی شدم میرم درس میخونم حتی شب تا صبح بیدار میمونم و از خوابم میزنم با اینکه ۳ روز کامل برای یه امتحان وقت داشتم اما من دونیم روز رو کامل تلف میکنم و دقیقه نود میرم درس میخونم.
من قبل از پایه دوازدهم دقیقه نود نبودم حتی وقتی اول دوم دبستان بودم از مدرسه که میومدم بلافاصله بعد از ۲۰ دقیقه میرفتم تمام مشق هامو مینوشتم حتی کیف و وسایل روز بعد رو هم حاضر میکردم بعد با خیال راحت میرفتم بازی. من هیچوقت یادم نمیاد که در تعطیلات مشق و تکلیف انجام بدم چون همه رو بلافاصله انجام میدادم و خودمو راحت میکردم. در طی این یازده سال تحصیل همیشه همینطور بودم به شدت منظم بودم نهایتا بعد مدرسه یه ساعت میخوابیدم.
وگرنه بعد از مدرسه درس های همون روز رو میخوندم و تست میزدم و دروس قبلی رو مرور میکردم. حتی اوایل که کرونا اومده بود و من یازدهم بودم، هم همینطوری بودم خودم درس ها رو با کلیپ های که در سایت های مختلف هست میخوندم و کل یازدهم رو تا اخر عید تموم کرده بودم. اما از وقتی که وارد پایه دوازدهم شدم خیلی تنبل شدم همه درس ها تلنبار شده بود و وقتی میفهمیدم امتحان دارم یادم میومد.
میرفتم تمام کلیپ های خنده دار رو نگاه میکردم فلان کانال رو چک میکردم به فلان سایت میرفتم فیلم ببین و روزهایی رو گذروندم که پشت میز نشستم اما یه کلمه هم درس نخوندم و تمام روزم رو صرف گشتن در نت و کارهای غیر مفید گذروندم و وقتی متوجه شدم که مثلا دو روز کامل پشت میز میشینم و کارهای غیر درسی میکنم. پشت میز مینشینم تا عذاب وجدان درس نخوندن منو کلافه نکنه ولی کلی وقت تلفی میکنم و اصلا به درس پیش روم توجه ندارم.
الانم که امتحانات نهایی هست بازم همینطوریم. دینی و شیمی رو یه روز مونده به امتحان خوندم و شب تا صبح بیدار بودم و حتی ۵ دقیقه مونده که برم امتحان بدم تو ماشین داشتم میخوندم تا کتابو تموم کنم میدونم خیلی از این نقطه ضربه خوردم حتی به خودم میگفتم دوماه مونده به کنکور درس میخونم و قبول میشم اما با اینکه کمتر از دوماه باقی مونده بازم دارم امروز و فردا میکنم و انگار نه انگار که باید درس بخونم. باتوجه به این حرفا ایا من دقیقه نود شدم؟

رضا جدیدی پاسخ داد:

سلام وقت بخیر و نیکی. بله دقیقه نودی شده‌اید و ظاهر امر نشان می‌دهد که غیرحضوری شدن مدارس باعث شده تا دقیقه نودی شوید، اما آیا واقعاً دلیل را درست پیدا کرده‌اید؟ یعنی اگر بپرسیم چرا دقیقه نودی شده‌اید؟ در جواب می گویید چون مدرسه غیر حضوری شد. این پرسش‌ها به من می‌فهماند که جواب سؤال قبلی نمی‌تواند مجازی شدن مدرسه‌ها باشد بلکه بایستی به دنبال دلایل بیشتری باشیم. برای درک بهتر بایستی از خودمان بپرسیم که چه تفاوت‌هایی بین حضوری و غیرحضوری شدن مدرسه وجود دارد؟
با بیرون کشیدن این تفاوت‌ها، خیلی از مسائل برای ما روشن می‌شود. اگر فکر کنیم می‌توانیم این تفاوت‌ها را متوجه شویم: 1- امکان نظارت بر فعالیت دانش آموزان کمتر شده، 2- پرسش‌های کلاسی کمتر شده و برای برخی از درس‌ها کلاً وجود ندارد، 3- ارزش نمرات کلاسی کمتر شده و برخی دانش آموزان با تقلب سعی می‌کنند نمرات را بهبود دهند حتی دسته‌ای از آن‌هایی که درسشان خوب است و نیازی به باز کردن کتاب و تقلب ندارند ولی بازهم این فرصت را از دست نمی‌دهند، 4- مشخص شدن فعالیت کردن یا نکردن از بین رفته است به طوری که در مدرسه حضوری خیلی سریع مشخص می‌شد فلان دانش آموز فعالیت مناسبی ندارد ولی الان اینطور نیست، 5- رقابت و حتی پُر بی راه نگفته‌ایم اگر بگوییم حسادت‌ها از بین رفته یا حداقل کمرنگ شده و خیلی‌ها که با این مسابقه دادن درس می‌خواندند جا افتاده‌اند، 6- فرق قائل شدن بین مدرسه و خانه از بین رفته و دانش آموزان به یک محیط یک دست رسیده‌اند، 7- وجود مدرسه باعث اجبار در ساعت بیدار شدن می‌شد و دانش آموز مجبور بود به نوعی با این فشار بیدار شدن برای مدرسه خودش را هماهنگ کند ولی الان اینطور نیست.
این فهرست چه چیزی را به ما نشان می‌دهد؟ یعنی وقتی دانش آموزی قبلاً خیلی به موقع درس می‌خوانده ولی الان با مجازی شدن مدارس، رفتار دقیقه نودی نشان می‌دهد، چرا اینطوری شده؟ جوابش در چند چیز است:
1- از وقتی وارد مدرسه می‌شویم به غلط می‌آموزیم از ترس تنبیه نشدن یا برای تشویق شدن درس بخوانیم. مشق بنویسم تا نسبت به بقیه جلوتر باشیم. مسابقه بدهیم، حسادت و رقابت داشته باشیم. درس بخوانیم تا اسیر تحقیر و تمسخر معلم و همکلاسی نشویم. بنابراین نیاموخته‌ایم که درس خواندن برای دست یافتن به نیازهایی است که در زندگی دارید. آنقدر طناب‌ها را بیرون از زندگی قرار داده‌اید که وقتی این طناب‌ها پاره شوند چیزی از شما باقی نمی‌ماند. خوشحال کردن پدر و مادر، سربلندی خانواده، تلاش برای بهتر کردن وضعیت اقتصادی خانواده، مورد توجه دیگران بودن، تعریف شنیدن از دیگران، مورد تأیید دیگران بودن، نمایش باهوش بودن، حس لذت از اول بودن، رقابت، حسادت، قیافه گرفتن خودمان و خانواده به خاطر اینکه ما بهتر از بقیه نمره گرفته‌ایم، باعث شده از تعادل خارج شویم.
ما در فرهنگی زندگی می‌کنیم که ترجیح می‌دهیم بدبخت باشیم ولی در نظر دیگران خوشبخت به نظر برسیم. چون این تفکر رو به بیرون را به ما یاد داده‌اند. الان چرا شما دقیقه نودی شده‌اید؟ چون آن لایه بیرونی که هویت و هدفمندی خودتان را از آن می‌گرفتید قطع شده و دیگر نه خبری از تنبیه است و نه تشویق. رقابت‌های کلاسی هم بی معنا شده چون اکثراً تقلب می‌کنند. در ضمن سال آخر هستید و کسی هم بعداً از معدل شما با خبر نمی‌شود پس دیگر امتحان نهایی هم آن جاذبه بیرونی را برای خواندن ایجاد نمی‌کند.
آنقدر مسئولیت اجتماعی و نمایش انسان زرنگ بودن بازی کرده‌ایم و بازی کرده‌اید که وقتی ریسمان‌ها را قطع می‌کنند به مانند همان عروسک خیمه شب بازی در جای خودمان ولو می‌شویم. اگر شما می‌خواهید از این وضعیت رهایی یابید بایستی بدانید که درس خواندن، کسب نمرات بالا در نهایی، برنامه ریزی برای کنکور و هر نوع سختی دیگری که همواره تلخ است و انجامش می‌دهید برای رفع نیازهای شماست. هیچ کدام این سختی‌ها، ارزش تشویق چند لحظه‌ای معلم‌ها، یا تحقیر و تمسخر چند همکلاسی را ندارد. شما نیامده اید زجر بکشید که بقیه ببیند و لذت ببرند از موفق شدن‌هایتان.
نیاز درونی دارید که مجبورتان می‌کند داروی تلخ موفقیت را سر بکشید. بنابراین شما نیز بایستی تصمیم بگیرید تکلیفتان را با نیازهای زندگی روشن کنید و اگر با تفکر چنین دریافتید که بایستی تلاش کنید آنگاه است که بایستی بدانید هیچ فرقی بین زمان‌ها وجود ندارد و چاره‌ای ندارید به جز اینکه هرچه زودتر داروی تلخ زحمت کشیدن را سر بکشید.
2- برخی از دانش آموزان که بازهم به تجربه می گویم تعدادشان هم کم نیست، آمادگی روانی برای شوک‌ها و تغییرات را ندارند. یعنی وقتی اتفاقی می افتد که بایستی خود را برای آن آماده کنند متاسفانه با کلی تأخیر این اتفاق می افتد یا حتی شاید تا مدت‌های زیادی هنوز هم آن مسئله را هضم نکنند. مجازی شدن مدرسه‌ها، از دست دادن یک دوست، فوت عزیزان، رفتن یا آمدن یک معلم به مدرسه، تغییر مدرسه، عوض شدن مدیر مدرسه و … همگی از جمله تغییراتی هستند که هر ساله تعدادی از دانش آموزان را با افت عملکرد تحصیلی رو به رو کرده است.
بنابراین ما لازم است آموزش‌هایی ببینیم که برای این تغییرات آماده باشیم و قطعاً اگر در طول سال‌های ابتدایی مدرسه، به ما آموزش می‌دادند هرگز این بحران‌ها را ایجاد نمی‌کردیم. بنده هم سعی می‌کنم در کلبه مشاوره برای این آمادگی‌ها، دوره‌های آموزشی بنویسم ولی خب مدرسه و تلویزیون هم بایستی وظیفه‌شان را اجرا کنند.
3- خود سال دوازدهم، سالی سنگین است. بنابراین با کمی ناامیدی از وضعیت درسی یا حس عقب افتادن و قبول نشدن و سایر موارد مشابه، می‌تواند باعث شود که شما به نسبت سال‌های قبل، کمتر به میز مطالعه وفادار شده باشید و از این رو خیلی روشن است که رفتار دقیقه نودی هم بیرون می زند. امیدوارم این تحلیل نشان داده باشد که ما به ظاهر اتفاقات توجه نکنیم بلکه به دنبال ریشه‌هایی باشیم که واقعاً روی رفتارهای ما اثر می‌گذارد. موفق‌ترین باشید.