پرسش و پاسخ روحیه برای کنکور

سلام من یه مشکلی دارم که واقعا ازش خیلی خیلی خجالت میکشم و این مشکل شاید خیلی ساده باشه حتی خنده دار اما سال هاست که منو عذاب میده سال هاست که نمیتونم باهاش کنار بیام، مشکل من فقط یه جمله است:هر چیزی که بخوای نمیشه و بهش نمیرسی.
آقای جدیدی من یه دختر ۲۳ ساله هستم از ۱۸ سالگی که کنکور شرکت میکنم حتی یه روز یک صفحه از کتابام رو هم نمی خونم حتی یک صفحه، به محض اینکه بخوام شروع کنم یه جمله تو سرم میاد اونم اینه که اگه به این هم مثل بقیه چیزهای زندگیت نرسیدی چی؟
بزارید یکم برگردیم عقب تر زمانی که من ۷ سالم بود اون موقع ها علاقه زیادی به ورزش ژیمناستیک داشتم و به نقاشی کردن، خیلی دلم میخواست این دو تا رشته رو حتی اگه شده مثل همه مردم عادی توی تابستونا فقط برم و مثل همه هم سن و سالام بیام برای بقیه تعریف کنم که منم رفتم کلاس نقاشی یا ژیمناستیک و براشون از کارهایی که کردم بگم اما من هیچ وقت به این آرزو نرسیدم و برام همیشه یه رویا موند وقتی که از پدر و مادرم خواستم منو به این دو تا کلاس ببرن اونا یه جمله بهم گفتن الان نمیشه چون توانایی مالی پرداخت هزینه کلاس ها رو نداریم.
یکم جلوتر وقتی ۹ ساله شدم وقتی میرفتم مدرسه اگه زنگ آخر میخورد و ما می رفتیم خونه اکثر همکلاسی هام باباهاشون میومدن دنبالشون و با ماشین خودشون برمیگشتن خونه همون روز به بابام گفتم تو چرا هیچ وقت با ماشین نمیای دنبال من؟(الان بهش فک میکنم خندم میگیره به خیال خودم اون طوری جلوی دوستام پز میدادم اگه بابام با یه ماشین قشنگ میومد دنبالم) بابام دوباره همون جمله رو بهم گفت الان نمیشه چون توانایی خرید ماشین رو نداریم ایشالا بعدا(اما اون بعدا هیچ وقت نیومد تا سال آخر پیش دانشگاهی هم ندیدمش و یه حسرت دیگه به حسرتام اضافه شد).
یا وقتی میرفتم مدرسه کوله پشتی هایی که برای من میخریدن خیلی ارزون بود به یه هفته نرسیده بند هاش پاره میشد و بابام میبرد برام میدوختش بعد اون کوله پشتی اون قدر زشت میشد که خجالت می کشیدم ببرمش مدرسه و وقتی به بابام می گفتم یه دونه بهترشو بخر میگفت الان نه بعدا سال های بالاتر برات میخرم.
چند وقت بعد دایی ام(یه دایی دارم تقریبا ۳ سال ازمن بزرگ تره و هم بازی بچگی های منه) بابابزرگم براش یه ماشین اسباب بازی کنترل دار خرید با یه دوچرخه من اون قدر عاشق اون ماشین کنترلی و دوچرخه شدم که با گریه از بابام خواستم واسم بخره اما دوباره همون جمله معروف رو گفت این که الان توانایی مالی نداریم ایشالا بعدا( این بعدا هم هیچ وقت نیومد حتی الان هم با ۲۳ سال سن اون ماشین کنترلی و اون دوچرخه یادمه و الان هم دلم میخواد یه دوچرخه داشته باشم). بعد از اون همه گریه و زاری برای ماشین کنترلی و دوچرخه دقیقا یه دو هفته بعدش رفتیم خونه ی عموم که یه پسر داره که یه سال از من بزرگ تره عموم واسه پسر عموم یه هواپیمای کنترلی گرفته بود باورتون میشه.
اگه بگم وقتی اون هواپیما رو دیدم که با یه کنترل پرواز میکرد ان قدر خوشم اومده بود که حتی ماشین کنترلی و دوچرخه دایی ام رو فراموش کرده بودم؟ اون شب تا رسیدیم خونه زدم زیر گریه و گفتم پس چرا همه برای بچه هاشون همه چی میخرن اما کسی واسه من چیزی نمیخره؟ اون شب دیگه بابام نگفت الان نمیشه ایشالا بعدا، اون شب داد زد که من همینم تو هم همینی تو نمی تونی مثل اونا امکانات داشته باشی چون من نمیتونم بخرم همینه که هست از اون ماجرا دیگه من سکوت کردم دیگه هیچی از پدرم نخواستم روز بعدش که رفته بودیم خونه مادربزرگ مادریم و مامانم از من به مامان بزرگم شکایت کرد که هر چی ببینه میخواد شما یه چیزی بهش بگید، مادربزرگم برگشت بهم گفت عزیزم اینا پسرن با ارزشن هر چی هم براشون بخرن خوبه اما تو که دختری تو اینا رو می خوای چیکار؟
بشین یه گوشه با عروسکات بازی کن، بعد قسمت جالب ماجرا این بود که مامانم اصلا هیچی نگفت هیچ تذکری به مادربزرگم نداد که این طوری روح و روان منو با یه جمله به بازی نگیره و منو سرکوب نکنه، اون حرف مادربزرگم و سکوت مادرم میتونم بگم شخصیت منو کاملا زیر سوال برد و منو کوبید، من دیگه از اون روز کاملا سکوت کردم یا بهتر بگم یه دختر بچه بودم که از همه اطرافیانم خصوصا مادربزرگم نفرت شدیدی داشتم و تا خود امروز دارم اما اونا فک میکردن من همون دختر خوبه و حرف گوش کنی شدم که داره یه گوشه با عروسکاش بازی میکنه و هیچ چیزی هم نمیخواد.
آقای جدیدی اون جمله که مادربزرگم بهم گفت تو اینا رو میخوای چیکار بعد گذشت اون همه سال هنوز تو مغزم اکو میشه و زجرم میده، هنوزم با خودم میگم اگه من میخواستم چیکار پس بقیه هم میخواستن چیکار؟ پس بچه تو میخواست چیکار؟ و چرا منو این قدر بی ارزش نشون دادی؟
بازم اطرافیانم یه چیزای خیلی خوشگلی میخریدن مثلا یادمه تو ۱۳ سالگی همون دایی ام پدر بزرگم براش کامپیوتر خرید اون موقع فقط سکوت کردم و نگاه کردم آرزو میکردم داشته باشمش اما از ترس نه به بابام گفتم نه به مامانم همش یه گوشه وایمیستادم و به دایی ام نگاه میکردم که چه چوری با هیجان انواع و اقسام بازی های کامپیوتری رو بازی میکرد بعدش دیگه خودم یاد گرفتم هر چیزی که بقیه دارن و منم دلم میخواد داشته باشمش یه چیز ممنوع برای منه.
تو دلم میگفتم تو هر چیزی که بخوای نمیشهو بهش نمیرسی اینو فراموش نکن.بعدا تو مدرسه همه هم کلاسی هام با شوق و ذوق واسه کنکور میخوندن همه شون کلاس های مختلف ثبت نام کردن همه شون کتابای کنکوری میگرفتن اما من هیچی نداشتم فقط کتاب مدرسه ام بود از ترس هم هیچی به بابام نمی گفتم چون اون قدر تو بچگی واسه هر چیزی که میخواستم بهش التماس میکردم و بهم میگفت الان نمیشه بزار بعدا که انگار اتوماتیک وار یه برنامه روی ناخودآگاهم نصب شده که هر چیزی تو زندگی بخوام فوری میگه تو فقط میتونی بهش فک کنی اما هیچ وقت واقعا صاحب اون چیز نمی شی.
چندین اتفاق دیگه هم هست که من میخواستم یه چیزهایی داشته باشم اما پدر و مادرم بهم گفتن نمیشه و این هایی که بهتون گفتم شاید پررنگ ترینش بوده که بدترین ضربه ها رو هم به روحم زده. من نمیدونم الان شما به من چی میگید؟ نمیدونم یه بار خودتون رو میزارین جای یه دختر بچه که دلش خیلی چیزا خواسته اما فقط از یه گوشه نگاهش کرده چون هیچ کس نبوده براش تهیه کنه یا نه؟ نمیدونم درکم میکنید یا نه؟ حتی اون قدر خجالت میکشم که بهم بگید عقده ای که چندین بار خواستم متن رو پاک کنم و از مشکلم نگم من تا الان این راز رو به هیچ کس نگفتم فقط خودمم که باهاش عذاب میکشم و خیلی خیلی هم بابت این رفتارمم شرمنده ام.
من فقط نزدیک سه ماهه که دارم روی پرورش شخصیتم کار میکنم من اون موقع نمیدونستم اون حرف هایی که بهم میزنن حتی اون حرف دردناک مادربزرگم از روی فقر فرهنگی و تربیتی و شخصیتی خودشه نه بی ارزش بودن من.من تازه یاد گرفتم که تو زندگی باید روی شخصیتمون هم کار کنیم. تازه و از شما یاد گرفتم که مغز آدم چه کلک ها و حیله هایی که به آدم نمی زنه من فقط میخوام بگم ناخواسته و از طرف اطرافیانم صدمه روحی شدیدی خوردم اونا باعث شدن من به هر چیزی که تو زندگیم احتیاج دارم و میخوام اولین قدم رو به سمتش بردارم این جمله بیاد تو سرم که تو هر چیزی که بخوای نمیشه.
اون مثال هایی که از دایی ام یا پسر عموم یا دوستانم تو مدرسه گفتم هم برای این گفتم تا بتونم ریشه مشکلم رو براتون توضیح بدم که علت این تفکر که بهم میگه تو به هیچی تو زندگیت نمیرسی از کجا اومده، وگرنه تو زندگیم خودم رو با ادم های اطرافم مقایسه نمیکنم تا ببینم که اونا چی دارن و من چی ندارم تا باهاشون رقابت کنم هیچ وقت همچین حس رقابتی با کسی نداشتم.الان من یه ادم ۲۳ ساله هستم که نه دانشگاه رفتم نه هیچ موفقیتی تو زندگیم به دست اوردم.
من از ۱۸ سالگی تا خود الان هر سال کنکور ثبت نام کردم حتی دو سه سال هم چون هیچی نخوندم سر جلسه نرفتم. هر سال هم حتی یک روز یه صفحه از کتاب هام رو نمی خونم، اگه ازم میپرسید که پس پدر و مادرت این همه سال چی بهت گفتن فقط بهشون میگم که به هیچ رشته ای به غیر از پزشکی علاقه ندارم و هیچ حرفی نمیزنن البته اونا فک میکنن که من دارم شب و روز درس می خونم که توی اتاقم خودمو زندانی کردم اما واقعیت اینه که من فقط به کتابام زل میزنم و هیچ کاری نمیکنم و درس نمی خونم فقط به خاطر اینکه میترسم این آرزویی که دارم مثل همه آرزوهای بچگی پرپر بشه و من آخرش بهش نرسم هر موقع اومدم کتاب رو باز کنم و بخونم بلافاصله اتوماتیک وار این ترس میاد سراغم که اگه بهش نرسی چی؟
آقای جدیدی من رک بهتون بگم این قدر تو زندگیم خواسته های ساده ای داشتم و بهش نرسیدم که اگه برای این هدف تلاش کنم و بهش نرسم کاملا نابود میشم میدونم اگه شکست بخورم دیگه هیچ وقت نمیتونم خودمو جمع و جور کنم تو رو خدا بهم بگید من چی کار کنم الان من هدفم پزشکی هست با خودم میگم تو به ساده ترین خواسته هات نرسیدی اون وقت می خوای پزشک بشی بعدش وقتی فک میکنم میگم من اون موقع بچه بودم و توانایی تغییر نداشتم من اون موقع پولی نداشتم که خودم برم برای خودم چیزهایی که میخوام بخرم اما بحث کنکور فرق میکنه کنکور فقط برمیگرده به تلاش تو دیگه قرار نیست مثل بچگی هات بری و از بابات خواهش کنی تا برات بخره، این تویی که باید درس بخونی و بهش برسی آقای جدیدی من چی کار کنم نمیتونم شروع کنم میترسم شکست بخورم از خود شکست نمی ترسم،فقط میترسم اگه نتونم قبول بشم دیگه هیچ وقت از نظر روحی حالم خوب نشه لطفا منو راهنمایی کنید.

رضا جدیدی پاسخ داد:

سلام وقت بخیر و نیکی. مغز ما به دلیل کدهایی که از گذشته و در طول تکامل بشر در آن وجود دارد، چنین خطایی را مرتکب می‌شود که «اگر قبلاً اتفاقی روی داده یا اتفاقی که باید رخ می‌داده اما به وقع نپیوسته، بنابراین همان شرایط بازهم تکرار خواهد شد». در واقع مغز معتقد است که خاطرات تکرار می‌شوند.
وضعیتی که شما در آن هستید نیز دقیقاً تابع همین خطای شناختی مغز است. با توجه به تمام اتفاقاتی که روی داده، شما را به این نتیجه رسانده که چون قبلاً هیچوقت به آنچه خواستی نرسیدی، پس بازهم نخواهی رسید. اما شما علاوه بر نکته قبلی، یک خطای شناختی دیگر هم انجام می‌دهید به این صورت که مشغول وصل کردن خاطرات به خودتان هستید در حالیکه چنین موضوعی از اساس غلط است.
تیتر خاطرات شما عبارت است از: 1- حضور در کلاس نقاشی، 2- حضور در کلاس ورزشی، 3- تمایل به برگشتن با ماشین از مدرسه، 4- داشتن کوله پشتی مناسب، 5- داشتن اسباب بازی‌ها، 6- داشتن کامپیوتر، 7- داشتن کتاب برای کنکور. هیچ یک از این خاطرات مربوط به توانایی شما نبوده است ولی این‌ها را به خودتان وصل کرده‌اید. منظورم این است که رسیدن به این خواسته‌ها ربطی به تلاش شما نداشته و به توانایی مالی پدر مربوط بوده است.
به عبارت دیگر، شما در هیچ از این خاطرات، نقطه منفی در وجود خودتان نبوده است که حالا ترور شخصیت را شروع کرده‌اید. تازه اگر خودتان هم در تمام این خاطرات نقش داشتید بازهم حق ترور شخصیت را ندارید و اینجا که هرگز و ابداً این حق را ندارید. خواسته‌هایی که شما داشته‌اید همگی مرتبط به توانایی پدرتان بوده ولی آنچه در کنکور می‌خواهید به توانایی خودتان ارتباط دارد و این‌ها را توضیح دادم تا این را بگویم که ببینید چطور مغزتان در حال سوء استفاده از این خاطرات است.
اگر به من بگویید یک شخص از این خاطرات لطمه روحی می‌خورد یا نه؟ بایستی بگویم بله که می‌خورد. هر کودکی وقتی از دیگران عقب‌تر باشد اذیت خواهد شد و امیدوارم پدر و مادرها به این آسیب‌ها توجه کنند و سعی نمایند چنین خاطراتی را برای فرزند خویش نسازند. اما الان که این خاطرات برای شما روی داده است بایستی با بررسی آن‌ها و بستن پرونده‌شان، جلوی سوء استفاده‌های مغز از آن‌ها را بگیریم.
الان خودکم بینی، حسرت گذشته و گیر کردن در آن، ایجاد تفکر چون قبلاً نشده پس بازهم نمی‌شود، روشن‌ترین آسیب‌هایی است که از خاطرات خورده‌اید. در مورد تفکر چون قبلاً نشده پس الانم نمی‌شود که در این پیام به طور کامل توضیح دادم که آگاه باشید و اجازه ندهید مغز از این خاطرات سوء استفاده کند و برای گذشته‌تان هم لطفاً دوره خاطره شناسی را بخوانید و پرونده این خاطرات را ببندید و برای خودکم بینی هم در آینده قطعاً دوره آموزشی قرار خواهم داد. موفق‌ترین باشید.

سلام با توجه به حرف های شما راجب اموزش های غیرمستقیم و… با چندی از افرادی که میشناختم مقایسه کردم و کاملا موافقم و بخوام خلاصه بگم، مورد جالبی که متوجه شدم اینکه احتمالا به خاطر تفکر اینکه “میشود در دو ماه هم نتیجه گرفت و…”، به خودم یک انگیزه کاذب میدادم و احتمالا علت اتلاف زمانم در روز همین مورد بوده و الان اگاهانه تر بهش فکر میکنم.
موردی که هنوز برایم مبهم هستش و به نظرم میتونه حتی سوال دیگران باشد، اینه که آقای جدیدی موافق “فشار اوردن” در مقابل خواسته های مغز هستم اما در مواقع فشار روانی و استرس، این تصمیم گیری منطقی بسیار سخت میشود. مثلا در مورد ورزش کردن که بهش اشاره کردم، من روزهایی داشتم که دچار نوسان میشدم ولی چون ورزش کردن با کار فکری بسیار متفاوت هستش و همانطور که گفتین درس خواندن جز پرمصرف ترین فعالیت هاست، در اون روزهای بحرانی با گوش دادن به موسیقی حواسم رو از ورزش سخت پرت میکردم.
اما در پروسه ی درس خواندن و کلا کار فکری، آیا راه حلی هستش که در روز های بحرانی بتوان تصمیم گیری منطقی داشته باشیم و باز هم به ذهن فشار بیاریم و ادامه بدیم؟ امیدوارم منظورم را خوب رسانده باشم.

رضا جدیدی پاسخ داد:

سلام وقت بخیر و نیکی. رفتار «گوش دادن به موسیقی» در هنگام ورزش یک رفتار «پاسخ بی ربط» است. به این معنا که هر بار ورزش سختی در حال انجام می‌باشد خودت را درگیر متن یا آهنگ موسیقی کن تا سختی ورزش کردن را فراموش کنی و بتوانی آن را ادامه دهی. در حالیکه موسیقی گوش کردن هیچ تاثیری بر سَبُک شدن ورزش ندارد و فقط به قول خودمانی، حواس را پرت می‌کند.
در نگاه اول، این روش بسیار بی نظیر به نظر می‌رسد و تصمیم می‌گیرید که این پاسخ بی ربط را به نوع‌های دیگری برای فعالیتی مثل درس خواندن هم تعمیم دهید. ولی یادتان باشد که مسئله را حل نکرده‌اید بلکه فقط رفتاری را یافته‌اید که به واسطه آن پاسخی نادرست به سختی ورزش می‌دهید. در مورد ورزش کردن استفاده از رفتار پاسخ بی ربط اثر منفی ندارد ولی برای درس خواندن چرا.
مثلاً فرض کنید که شما وقتی در اوج تمایل مغزتان برای بلند شدن از پشت میز هستید با خودتان بگویید: «یک کلیپ طنز ده دقیقه‌ای می‌بینم تا سرحال شوم و دوباره ادامه می‌دهم». این رفتار پاسخ بی ربط است که در کوتاه مدت شاید حتی جواب هم بدهد اما پس از مدتی متوجه می‌شوید که نیاز به تماشای بیشتر کلیپ‌ها دارید و از یک جایی به بعد، این رفتار دیگر جوابگو نیست.
مشابه همین حالت را در مورد کلیپ‌های انگیزشی هم داریم. مثلاً افرادی که تمایل دارند با نگاه کردن یه کلیپ‌های انگیزشی، سطح انگیزه را بالا ببرند پس از مدتی متوجه می‌شوند که هرچقدر هم کلیپ نگاه می‌کنند دیگر اثری ندارد. همه این مثال‌ها نشان می‌دهد که رفتار پاسخ بی ربط در دراز مدت اثرش را برای بهبود شرایط درسی از دست می‌دهد. دقت کنید که ما هرگز نگاه کوتاه مدت نداریم.
یک زمانی تلویزیون مسابقه مردان آهنین را نشان می‌داد. چند ثانیه قبل از انجام یک حرکت ورزشی، مربی یا دوست آن ورزشکار یک سیلی به او می‌زد تا دچار شوک و خشم شود و بتواند با جدیت بیشتر، آن آیتم ورزشی را انجام دهد. بله در یک مدت کوتاه با سیلی زدن می‌شود کسی را پر زورتر کرد ولی اگر آن فرد در دراز مدت روی بدنش کار نکرده بود آنگاه صد سیلی هم اثر نداشت.
ما یاد گرفته‌ایم بلندمدت به زندگی نگاه کنیم و رفتارها را بر اساس میزان اثرگذاری‌شان در بلند مدت بررسی کنیم. برای همین شما وقتی دنبال روشی هستید که از جنس پاسخ بی ربط برای درس خواندن باشد، بنده می گویم در بلند مدت اثرش را از دست می‌دهد پس هر روشی هم معرفی شود، پس از چند روز بی فایده می‌شود. پس چه باید کرد؟
ما موظف هستیم که بزنگاه‌ها را تحلیل کنیم. در واقع وقتی یک کنکوری یا دانش آموز تصمیم می‌گیرد از پشت میز بلند شود یا وقتی می‌خواهد برنامه را کنار بگذارد و از درس خواندن فاصله بگیرد، چه افکاری در درونش می‌گذرد؟ او چطور قانع می‌شود که مطالعه را ادامه ندهد؟ بررسی آن افکار است که باعث می‌شود بتوانیم فرایند درمانی و تغییر افکار را شروع کرده و به حکم قوی برسیم که مغزمان را کنترل کند.
مثلاً ممکن است شخصی به این دلیل میز را ترک کند که دقیقه نودی است و گمان می‌کند که وقت هست و حالا از چند روز بعد می‌خواند. چنین فردی بایستی فرایند تغییر تفکر را از دقیقه نودی به زندگی در زمان حال تغییر دهد و یاد بگیرد که ارزش زمان حال مساوی با زمان بعدی است.
یا فرض کنید که فرد دیگری برنامه درسی را به این دلیل کنار می‌گذارد که تعداد زیادی غلط زده و انگیزه‌اش را از دست داده است. چنین فردی بایستی بررسی شود که توقع و انتظارش درست می‌باشد یا خیر؟ نکند مدل فکری‌اش طوری است که تصورات نادرستی از پیشرفت تحصیلی دارد و همین باعث شده که خیلی راحت پس از چند تست غلط، شرایط برای ترک کردن بقیه مطالعه، فراهم شود.
شخص دیگری شاید با این تفکر که چون همه نکات کنکوری را در جزوه‌ام ندارم و دوست دارم قبل از تست زدن همه نکات را بلد باشم، از مطالعه دلزده می‌شود. در واقع او به دلیل کامل گرایی خیلی از این حالت بیزار است که تستی را بزند و نکته‌اش را قبلاً نداند.
حالا چنین کنکوری یا دانش آموزی بایستی پروسه تغییر افکار را شروع کند. بنابراین ما موظف هستیم درد را شناخته، ریشه را پیدا کرده و آن را حل کنیم و به حکم قاطع برای مغزمان برسیم و با طی مدت زمان نهفتگی تغییرات، خود را به سطح بالاتری برسانیم و دنبال رفتارهای پاسخ بی ربط نباشیم بلکه مشکل را از ریشه درمان کنیم. موفق‌ترین باشید.

سلام من دختر 20 ساله ای هستم و به شدت از آینده مبهمی که متصور هستم رنج میبرم. در واقع من تصمیم داشتم کنکور بدم و پزشکی قبول بشم و بعد هم تخصص بگیرم و این دورنما رو برای خودم ترسیم کرده بودم چون شما گفته بودین که باید با توجه به نیازهای زندگی تصمیم بگیریم وارد چه حرفه ای بشیم و من فکر میکردم که پزشکی انتخاب مناسبی هست برای من.
ولی چند وقته همه اش از اوضاع نابسامان پزشکان و جمعیت رو به رشد پزشکان مهاجر میشنوم و همچنین کسانی که پزشکی میخونن و سالهای آخر عمومی هستن یا پشیمونن از رشته شون و یا در حال آمادگی برای مهاجرت و همچنین مسئله کاهش درآمد پزشکان و اشباع این رشته.
تمام این موضوعات منو واقعا دلسرد کرده و از تلاش برای هدفم بازداشته اصلا نمیتونم درست فکر کنم یا درس بخونم دائما به خودم میگم چرا این همه آدم که جایگاهشون نهایت آرزوی خیلی هاست میذارن میرن و همه چیزو برای رفتن به کشور دیگری رها میکنن. این موارد واقعا آدم رو ناامید میکنه مخصوصا برای کسی مثل من که خیلی نمیتونه به خاطر شرایط شخصی زندگیش در مورد مهاجرت تصمیم قطعی بگیره.
سوال من از شما اینه که آیا وضعیت پزشکی واقعا اینقدر ناامیدکننده است که همه دارن مهاجرت میکنن؟ در چنین شرایطی منی که نیاز به امنیت شغلی، درآمد مناسب و جایگاه اجتماعی خوب به عنوان یک خانم دارم، به چه رشته ای باید دل خوش کنم؟ چون تا هدفم مشخص نباشه واقعا از این سردرگمی نجات پیدا نمیکنم.

رضا جدیدی پاسخ داد:

سلام وقت بخیر و نیکی. از آنجایی که خیلی از افراد بر اساس نیازهایشان زندگی نمی‌کنند بنابراین بسیار طبیعی است که پشیمانی در هر رشته‌ای که برسید موج می زند. ما بایستی این واقعیت را بپذیریم که فرزندان کشورمان یاد نگرفته‌اند به نیازهایشان توجه کنند. شاید برایتان عجیب باشد ولی تعداد زیادی از افراد پزشکی را می‌خوانند نه بخاطر برطرف کردن نیازهایشان بلکه فقط برای اینکه همه می گویند پزشکی رشته خوبی است.
همین افراد که تعدادشان کم هم نیست وارد رشته پزشکی می‌شوند و بعدش به جمع پشیمان‌ها اضافه می‌شوند و بعد با اظهار نظر باعث ایجاد خطای ذهنی در افراد پشت کنکوری می‌شوند. یعنی یک عزیزی مثل شما بدون اینکه اصلاً بررسی کند آیا آن پشیمان‌ها چطور و با چه اصولی تصمیم گرفته‌اند که وارد یک رشته شوند فقط نتیجه نهایی را می‌شنوید و با یک قضاوت اشتباه نسبت به تصمیمتان دلسرد می‌شوید. نکته بعدی این است که ما انسان‌ها زندگی موازی انجام می‌دهیم و با همین رویکرد، به غلط به دیگران راهنمایی می‌کنیم و باعث ایجاد خطای تصمیم گیری در افراد می‌شویم.
زندگی موازی یعنی چه؟ مثلاً فرض کنید شخص A وارد رشته پزشکی می‌شود و با سختی‌های این رشته رو به رو می‌شود و بعد در ذهنش می‌گوید کاش وارد رشته پزشکی نشده بودم و به فلان رشته می‌رفتم. چون او فکر می‌کند رشته دیگری اگر درس می‌خواند به این اندازه سخت نبود و خیلی زود می‌توانست پیشرفت کند.
همین چند روز پیش یکی از دانشجویان پزشکی با من تماس گرفت و دقیقاً می‌گفت کاش به جای پزشکی به سراغ تئاتر می‌رفتم و با کمترین زحمت الان به یک بازیگر ماهر تبدیل می‌شدم. من از ایشان ایمیلشان را گرفتم و یک تمرین ساده و مقدماتی تئاتر فرانسه را برایشان ارسال کردم. بعد از چهل دقیقه به من زنگ زدند و گفتند گلویم درد گرفته چقدر این تمرین‌ها خسته کننده است. من به ایشان گفتم این همان زندگی موازی است که مغز شما بازی می‌کند.
از نظر شما پزشکی رشته سختی است چون مشغول خواندنش هستید ولی رشته بازیگری آسان است چون با آن مواجه نشدید. اگر وارد آن رشته شوید تازه متوجه می‌شوید که علاوه بر استرس‌های شغلی و کمبود درآمد و رقابت شدید بین بازیگران، تازه باید تمرین‌ها و مهارت‌های سنگین را تمرین کنید. شما یک گرم کردن صدا را خواستید تمرین کنید گلوی تان درد گرفت حالا چطور می‌خواهید روزی 5 الی 6 ساعت تمرین تئاتر کار کنید و با خودتان بگویید که کار ساده‌ای است؟
زندگی موازی باعث می‌شود که هر انسانی در هر شغلی بگوید که شغل من سخت‌ترین و به دردنخورترین است و برو سراغ یک شغل دیگر. برای همین است که وقتی از یک پزشک می‌پرسید ایا رشته پزشکی بخوانم؟ اگر آن فرد آگاه از زندگی موازی نباشد خیلی سریع می‌گوید: نه! با جوانی خودت بازی نکن وقتت را تلف نکن. مرا ببین نه تفریح دارم نه فهمیدم عمرم چطور گذشت. برو سراغ یک رشته‌ای که بتوانی زندگی کنی.
بله این‌ها مسایلی هستند که پشت پرده ذهن ما می‌گذرد ولی به دلیل ناآگاهی خیلی زود ممکن است تحت تأثیر قرار بگیرید و خود را ناامید کرده و از تلاش برای رفع نیازهایتان دست بکشید. نکته بعدی در مورد مهاجرت است. اینکه شما وارد شغلی شوید که با این شرایط هموار بتوانید در کشور دیگری کار کنید یک امتیاز مثبت است.
مثلاً فرض کنید کسی که رشته X را خوانده ایا به همین سادگی می‌تواند در هر کشوری زندگی خودش را انجام دهد؟ بنابراین قدرت پزشکی در این است که فرد می‌تواند محل زندگی‌اش را انتخاب کند. از سوی دیگر بایستی به شما یادآور شوم که وقتی نیازهای شما می گویند باید پزشک شوید راه دیگری ندارید.
آیا شما مسیر دیگری می‌شناسید که بتوانید به نیازهای خودتان پاسخ دهید؟ اگر راهی هست همین الان آن مسیر را انتخاب کنید. این موضوع را تاکید می‌کنم تا باز هم به این نتیجه برسید که آیا راه دیگری هم هست و شما بررسی نکردید؟
در واقع ما اصراری نداریم که همه باید به پزشکی بروند. بلکه بنده معتقدم هرکسی بر اساس نیازش بایستی مسیر زندگی را تعیین کند تا هزینه‌های پایبندی به آن مسیر را بپذیرد. حتی من معتقدم که برخی‌ها نباید درس بخوانند و چرا فکر می‌کنیم همه باید وارد دانشگاه شوند؟ بنابراین خواهش می‌کنم دید وسیع‌تری داشته باشید و اگر به این نتیجه رسیدید که مسیر Z همان مسیری است که نیازهایتان را برطرف می‌کند آنگاه راه را تا انتها بایستی طی کنید.
در انتها یادآور می‌شوم که خطاهای ذهنی که در این پاسخ به آن اشاره کردم را در مورد هر رشته دانشگاهی دیگری هم می‌توانید ارزیابی کنید. مثلاً شما بگویید می‌خواهم به رشته فیزیوتراپی بروم آنگاه یک تحقیق سریع انجام دهید متوجه می‌شوید که همان خطاهایی که در این پیام برای پزشکی توضیح دادم در رشته‌های دیگر هم تکرار می‌شوند. موفق‌ترین باشید.

سلام من اصلا قدرت تصمیم گیری ندارم و سالهاست فقط زندگی خودم رو پیش بردم و هیچ وقت نتونستم بین چند تا کار یا حتی خرید تصمیم بگیرم. یا به کل فراموششون میکنم یا سعی میکنم همه ی اون کار هارو انجام بدم. حالا که سنم زیاد شده و دیگه بچه نیستم باز هم نتونستم بین کار هام یکی رو انتخاب کنم و چند تا کار همزمان انجام میدم که تو هیچکدوم پیشرفت خاصی ندارم حتی فکر میکنم برای ازدواج هم نمیتوانم تصمیم بگیرم و کلا سعی میکنم به این قضیه فکری نکنم. آیا من درمان میشم؟خیلی نگران خودم هستم.
راستش من خودم با تحلیلی که از خودم در طی سالها کردم متوجه شدم تو هر زمینه ای میترسم و شاید علت تصمیم نگرفتن هام ترس باشه ولی هییچ وقت متوحه نشدم چرا میترسم. از اینکه الان چند تا از کارهام رو حذف کنم و فقط رو یکی تمرکز کنم میترسم. از اینکه برای ادامه تحصیل رشته مورد علاقم رو انتخاب کنم و رشته قبلیم رو ادامه ندم میترسم و خیلی خیلی ترس های دیگه که من رو خسته کرده. امکان دارد شما لطف کنید به من بگید چیکار باید انجام بدم؟

رضا جدیدی پاسخ داد:

سلام وقت بخیر و نیکی. قبل از اینکه وارد پاسخ شویم یک توضیح در مورد کلمه «مهارت» می‌دهم. وقتی می گوییم یک فعالیت از جنس «مهارت» است، یعنی آن فعالیت را بایستی در این دنیا و به کمک دیگران آموزش ببینیم و موضوعی نیست که به ژن‌های ما ارتباط داشته باشد.
مثلاً آرایشگری یک مهارت است بنابراین باید از دیگران یادش بگیریم و اینطوری نیست که ژنی برای آرایشگری در مغز ما تعبیه شده باشد. برای همین وقتی کلمه «مهارت» را می‌خوانید یا در جایی می‌شنوید زودی به خودتان بگویید یعنی این کار را باید در این دنیا با تمرین و تکرار از دیگران آموزش ببینیم. حالا به سراغ پاسخ شما می‌رویم:
تصمیم گیری یک مهارت است که ما انسان‌ها در فرایند رشد خودمان بایستی آن را به کمک اطرافیان یاد بگیریم و با تمرین و تکرار و قطعاً مشاهده شکست‌هایی در تصمیم گیری های مان، هر بار تصمیم‌های بهینه شده تری را بگیریم. متاسفانه در فرهنگ کشورمان و در برخی از خانواده‌ها که البته تعدادشان هم کم نیست، مهارت تصمیم گیری ما را تقویت نمی‌کنند.
معمولاً با گفتن جملاتی مثل «تو بچه‌ای، عقلت نمی رسه»، «ما چند پیراهن از تو بیشتر پاره کردیم و بیشتر می‌فهمیم»، «تو آینده رو نمی‌بینی و کوتاه بین هستی»، «دیدی دفعه قبلی اشتباه کردی پس بزار ما بهت بگیم چیکار کنی» و… باعث می‌شوند تا قدرت تصمیم گیری ما افزایش نیابد و حتی سرکوب شده و ضعیف شویم. بنابراین شما نباید این نگرانی و استرسی را داشته باشید چون فقط یک مهارت را یا به خاطر نوع برخورد خانواده یا به دلیل مدل شخصیتی خودتان هنوز آموزش ندیده‌اید.
اگر شروع به تصمیم گیری کنید و چندین و چندبار از مسائل کوچک شروع به تصمیم گیری کنید و این فرایند را تکرار کنید، آنگاه شما هم تقویت می‌شوید و می‌توانید این مهارت را کسب کنید. البته چون تصمیم گیری یک مهارت است پس باید این چهار نکته را همیشه در نظر بگیرید: 1- تا آخر عمر قابل یادگیری است پس نمی‌توانید بگویید برای من دیر شده، 2- مثل هر مهارت دیگری اگر از آن استفاده نکنیم، ضعیف می‌شویم پس دایما بایستی تمرین و تکرار را ادامه دهید، 3- هر چقدر بیشتر تمرین کنیم در آن قوی‌تر می‌شویم پس اجازه ندهید تیپ شخصیتی یا خاطرات قبلی‌تان مانع از تمرین شود و ترس هایی در ذهنتان ایجاد شود که جلوی این تقویت را بگیرد، 4- به مانند هر مهارتی، تا آخر عمرمان امکان اشتباه در آن وجود دارد، در نتیجه با اشتباه شدن یک تصمیم خود را تحقیر، تمسخر، ناتوان و سرکوب نکنید. موفق‌ترین باشید.

سلام. اکثر وقت ها تصمیم میگیرم که پروفایل و استوری های دیگران رو چک نکنم یا کار و فعالیت های فلان شخص رو در فضای مجازی دنبال نکنم اما بازم همین کار رو انجام میدم. از اینکه بخوام مثل اکثر مردم رفتار کنم خسته شدم. از دیدن کلیپ ها و فعالیت های دیگران که هیچ سودی بهم نمیرسونه بلکه باعث میشه وقتم گرفته بشه یا تهش یه حس بد رو بهم بده زمانی که جوابی برای سوالات ذهنم ندارم که چرا دارم چنین کاری میکنم یا الان این فرد دقیقا چی بهم یاد داد، واقعا خستم.
اکثر مواقع درونم بهم میگه خب به توچه ربطی داره که فلانی چه حسی رو هم اکنون تجربه کرده و از حس و حالش عکس گذاشته پروفایلش و تو داری پروفایلشو میبینی؟! با اینکه هیچ آدمی رو لایک نمیکنم اما همیشه به خودم گفتم وقتی دارم کلیپ های طنز فلان شخص رو نگاه میکنم یعنی دارم تاییدش میکنم یعنی دارم حمایتش میکنم، خب این حمایت کردنه چی به من میده؟ اکثر آدمایی که دارن این فرد رو حمایت میکنند دارند ساعت ها از عمرشون رو صرف انالیز کلیپ میکنند و انگار هدفی در زندگیشون ندارند اما تو دیگه چرا ؟
تا چند روز چنین کاری رو نمیکنم اما بعد چند روز دوباره میرم نگاه میکنم. حس میکنم این کارم روی ارادم تاثیر منفی گذاشته که چرا بعد از چند روز جلوی خودمو نمیگیرم؟! خواهش میکنم کمکم کنید تا بتونم در این امر موفق بشم. راستی اینو هم بگم که من یه زمانی تمام آدمایی رو که حس کردم مانع میشن تا من انسان سطح بالاتری بشم رو حذف کردم اما الان همون معدود آدمایی رو که باهشون در ارتباطم رو نمیخوام همش عکس و پروفایل هاشونو نگاه کنم. هرچند که کانال های بدرد نخور رو حذف کردم اما هر از چند گاهی میرم سراغشون و کلیپ های طنز رو از آنجایی که ندیدم میبینم.

رضا جدیدی پاسخ داد:

سلام وقت بخیر و نیکی. قبل از ایجاد هر تغییری بایستی چند قاعده را بپذیریم: 1- هر تغییری برای آنکه به بار بنشیند و در رفتارهای شما بروز پیدا کند قطعاً نیاز به گذشت زمانی دارد که به آن دوره نهفتگی می گوییم. به عبارت دیگر وقتی شما از امروز یک تغییر را شروع می‌کنید، بایستی مدت زمانی بگذرد تا آن تغییر در رفتارهای شما بروز یابد. این مدت زمان قابل محاسبه نیست و نمی‌دانیم چقدر طول می‌کشد تا این تغییر را بتوانید به طور گسترده نسبت به قبل مشاهده کنید.
2- هر تغییری که انجام می‌دهید اگر در راستای بهتر کردن زندگی انسانی‌تان باشد قطعاً با مخالفت مغز رو به رو است و در نتیجه همیشه درونتان منفی است و حس خوبی از این تغییر ندارید و مغز تمام تلاشش را می‌کند که دوباره به حالت قبل برگردید. پس با این اوصاف بایستی بدانید که نیاز است فشار لازم برای تغییرات را همواره داشته باشید و اینطور نباشد که با خودتان بگویید چون فلان تعداد روز را فشار آوردم پس تغییرات تثبیت شده‌اند و دیگر نیاز به فشار آوردن نیست و این رفتار شکل گرفته و خود به خود تکرار می‌شود.
3- هر تغییری برگشت پذیر است. همانطور که در مورد دوم نیز اشاره کردم، برای مغز هزینه بر است که یک رفتار بهتر را جایگزین یک رفتار سطح پایین نمایید برای همین پس از مدتی که تغییر را شکل دادید به یک باره رفتار قبلی را بر می‌گرداند تا شوکه شوید و فاز بحران را شروع کنید و احساس خودکم بینی و ناتوانی را بوجود آورید. در این شرایط است که فضای ذهنی برای برگشتن به رفتار قبلی آماده است و به راحتی مغز می‌تواند شما را به همان انسان کم خطرتر قبلی تبدیل کند.
با در نظر گرفتن این نکات آنگاه وقتی کسی مثل شما می‌خواهد رفتار تماشای پروفایل یا چک کردن کانال‌های بی فایده را کنار بگذارد اینطوری افکار خودش را تغییر می‌دهد: 1- من قطعاً نیاز دارم بارها و بارها فشار بیاورم و این رفتار را انجام ندهم تا از دوره نهفتگی خارج شوم، 2- خروج از دوره نهفتگی فقط باعث می‌شود که اثرات چک نکردن پروفایل را بتوانم در زندگی‌ام مشاهده کنم مثلاً وقت تلف شده‌ام کمتر می‌شود ولی هرگز باعث نمی‌شود که به جک نکردن پروفایل عادت کنم، 3- من باید این فشار را به طور مداوم داشته باشم تا چک نکردن پروفایل را باز هم ادامه دهم و اینطوری نیست که مثلاً اگر بیست و یک روز پروفایل بقیه را چک نکردم پس دیگر عادت شود، 4- رفتار چک کردن پروفایل ممکن است توسط مغز دوباره برگردد تا به من شوک دهد و حس خود کم بینی و ناتوانی داشته باشم اما شوکه نمی‌شوم و فقط کافی است کار شماره 3 را دوباره و دوباره انجام دهم. موفق‌ترین باشید.