پرسش و پاسخ روحیه برای کنکور

سلام به من گفتن تستهای آموزشی که کار می کنی بعد از مطالعه مطلب اگر بلد نیستی دیدن روش حلش از روی پاسخ نامه تا 20 تا تست ایرادی نداره تا مطالب برات جا بیفتن ولی بعد از اون دیگه حق نداری اصلا از پاسخنامه استفاده کنی و الان به شدت افسرده ام چون خیلی وقتا نیاز دارم خیلی بیشتر تست آموزشی بزنم و کلا دارم ناامید میشم.
رضا جدیدی پاسخ داد:
سلام. وقت بخیر و نیکی. در پاسخ به پرسش شما، نکاتی نیاز به توضیح دارد که به ترتیب شماره گذاری، توضیح خواهم داد:
۱- اینکه در تعداد زیادی از تست‌های یک فصل، هنوز نیاز دارید به کتاب، جزوه، درسنامه یا پاسخنامه مراجعه کنید، به‌خودی‌خود نشانه‌ی ضعف، عقب‌ماندگی یا ناتوانی شما نیست زیرا شما در حال یادگیری هستید.
من شخصاً با این نگاه که برای تست‌زدن یک‌سری مرزهای کاملاً قراردادی تعیین کنیم و بگوییم «این ۲۰ تست آموزشی است، بعد از آن دیگر آموزشی نیست»، چندان موافق نیستم. البته در ادبیات علمی یادگیری، تفاوت‌هایی بین آزمون گرفتن برای یادگیری، تمرین بازیابی، مرور، آزمون ارزیابی و مانند آن وجود دارد؛ اما این تفاوت‌ها به این معنا نیستند که مغز انسان در تست شماره‌ی ۲۰ یک‌باره وارد مرحله‌ی جدیدی می‌شود و از تست ۲۱ به بعد دیگر حق استفاده از پاسخنامه ندارید!
اتفاقاً یکی از یافته‌های بسیار محکم روان‌شناسی یادگیری این است که بازیابی اطلاعات از حافظه، خودش بخشی از یادگیری است. یعنی تست فقط ابزاری نیست که در پایان کار به شما بگوید «بلدید یا بلد نیستید»؛ خودِ تلاش برای حل تست، دیدن خطا، دریافت بازخورد و اصلاح پاسخ، می‌تواند به ساختن و تقویت یادگیری کمک کند.
پژوهش‌های متعدد و چندین فراتحلیل بزرگ نیز اثر مثبت تست‌های تمرینی را بر یادگیری و ماندگاری نشان داده‌اند. بنابراین وقتی شما یک فصل را مطالعه می‌کنید و بعد تست می‌زنید، اگر در بخشی از تست متوجه شدید مطلب را بلد نیستید، رجوع به کتاب، جزوه، درسنامه یا پاسخنامه لزوماً تقلب در فرایند یادگیری نیست؛ بلکه خودِ فرایند یادگیری است.
شما تست می‌زنید که یادگیری خود را کامل کنید و هیچوقت قرار نیست روی عدد خاصی به این نتیجه برسید که یادگیری بس است و از الان فقط باید آزمون بدهم.
۲- این را هم در نظر داشته باشید که وقتی صحبت از استفاده‌ی کاملا آزاد از پاسخ نامه و درسنامه می‌شود، به این معنا نیست که از همان ابتدا پاسخنامه را باز کنید و بدون هیچ تلاشی جواب را بخوانید. ارزش آموزشیِ تست، زمانی بیشتر می‌شود که ابتدا خودتان برای بازیابی و حل در حد سه الی چهار دقیقه تلاش کنید، بعد اگر نتوانستید یا اشتباه کردید، سراغ منبع و پاسخنامه بروید و بررسی کنید که چرا نتوانستید و سپس دوباره مسئله را برای خودتان حل کنید.
به عبارت دیگر هدف، وابسته ماندن به پاسخنامه نیست بلکه هدف این است که به‌تدریج وابستگی شما به پاسخنامه کمتر شود. این دقیقاً شبیه یادگیری رانندگی است. آیا وقتی می‌خواهید رانندگی یاد بگیرید، می‌گویید امروز «رانندگی آموزشی» انجام می‌دهم، فردا «رانندگی تثبیتی»، پس‌فردا «رانندگی مروری»، بعد «رانندگی آزمونی» و از هفته‌ی بعد دیگر حق ندارم از مربی سؤال بپرسم؟ خیر.
اول مربی کنارتان می‌نشیند و مدام راهنمایی‌تان می‌کند. بعد کم‌کم تعداد راهنمایی‌ها کمتر می‌شود. بعد فقط در موقعیت‌های خاص از او سؤال می‌کنید. بعد خودش می‌بیند که دیگر نیازی به دخالت مداوم ندارد و شما مستقل رانندگی می‌کنید. تست‌زدن هم از همین جنس است.
ابتدا هنگام حل تست به کتاب، جزوه، درسنامه و پاسخنامه وابستگی بیشتری دارید. بعد، با تکرار حل مسئله و بازیابی، این وابستگی کمتر می‌شود. بعد متوجه می‌شوید بسیاری از مطالب را بدون مراجعه به منبع به یاد می‌آورید. بعد سرعت و دقت‌تان بالا می‌رود و در نهایت به جایی می‌رسید که یک تست را می‌بینید، مسیر حل برایتان سریع‌تر فعال می‌شود و فقط در موارد خاص نیاز به بررسی پاسخنامه پیدا می‌کنید.
این همان چیزی است که باید اتفاق بیفتد؛ نه اینکه از روز اول از خودتان انتظار استقلال کامل داشته باشید.
۳- از نظر پژوهشی هم نمی‌توانیم یک عدد ثابت مثل «۲۰ تست» را برای همه‌ی افراد و همه‌ی فصل‌ها قانون طبیعی یادگیری بدانیم. میزان موفقیت اولیه، دشواری مطلب، نوع سؤال، میزان دانش قبلی و شرایط یادگیرنده می‌توانند روی نتیجه‌ی تمرین بازیابی اثر بگذارند. ممکن است شما برای یک فصل بعد از ۳۰ تست تقریباً مستقل شوید و برای فصل دیگری بعد از ۷۰ تست هنوز لازم باشد گاهی به پاسخنامه مراجعه کنید. ممکن است یک فصل را طی چند روز به سطح خوبی برسانید و فصل دیگری به چندین نوبت کار نیاز داشته باشد.
هیچ عدد جادویی وجود ندارد که مغز همه‌ی کنکوری‌ها موظف باشد دقیقاً طبق آن یاد بگیرد. معیار اصلی این نیست که «چند تست را بدون پاسخنامه زدم؟» معیار مهم و درست این است که: آیا امروز نسبت به هفته‌ی قبل کمتر به پاسخنامه نیاز دارم؟ آیا درصد پاسخ‌های مستقل من در حال افزایش است؟ آیا وقتی اشتباه می‌کنم، می‌فهمم چرا اشتباه کردم؟ آیا می‌توانم همان نکته را در تست بعدی به کار ببرم؟ آیا به‌تدریج سرعت و دقت من بیشتر می‌شود؟
اگر پاسخ این سؤال‌ها مثبت است، شما در مسیر درست یادگیری قرار دارید. بنابراین خواهش می‌کنم به خاطر اینکه «هنوز برای تعداد زیادی از تست‌ها نیاز به پاسخنامه دارم» خودتان را ناامید نکنید. شما قرار نیست از همان روز اول مثل کسی تست بزنید که ماه‌ها روی آن فصل کار کرده است.
۳- استقلال در حل تست‌ها و با کمترین نیاز به پاسخ نامه، نتیجه‌ی تمرین است؛ پیش‌شرط شروع تمرین نیست و اتفاقاً اگر تست را صرفاً به عنوان ابزاری برای سنجش نهایی ببینید، آنگاه بخش مهمی از کارکرد آموزشی آن را از دست داده اید. تست می‌تواند هم‌زمان تمرین، بازخورد، کشف ضعف، بازیابی، اصلاح خطا و در نهایت سنجش باشد نه اینکه دائما به این فکر کنید تست بزنم که ببینم چقدر بلد هستم.
در نتیجه، به‌جای اینکه ذهن خودتان را درگیر این کنید که «این تست آموزشی بود یا تثبیتی؟ این تست چندم بود؟ بعد از این تست دیگر حق دارم پاسخنامه را ببینم یا نه؟»، روی یک سؤال ساده‌تر تمرکز کنید: «آیا این تست دارد به من کمک می‌کند که دفعه‌ی بعد مستقل‌تر و مسلط‌تر عمل کنم؟» اگر بله، ادامه بدهید.
۴- تست‌زدن یک مهارت است؛ درست مثل یادگیری یک کار عملی. کسی که می‌خواهد یک مهارت را یاد بگیرد، اول با کمک و راهنمایی یاد می‌گیرد، بعد کم‌کم وابستگی‌اش به استاد کمتر می‌شود و در نهایت مستقل می‌شود. اینکه هنوز به پاسخنامه نیاز دارید، به این معنا نیست که قرار است همیشه به پاسخنامه نیاز داشته باشید. اتفاقاً قرار است آن‌قدر تمرین کنید که یک روز ببینید دیگر کمتر سراغش می‌روید. پس مسیر را با یک عدد قراردادی قضاوت نکنید.
مسیر را با روند پیشرفت خودتان بسنجید. شما قرار نیست امروز مستقل باشید؛ قرار است با تمرین، به استقلال در فرایند تست زنی برسید. موفق‌ترین باشید.

سلام من چهار تا امتحان اول رو به خاطر حماقت و کم کاری خودم خراب کردم و دیگه امیدی به امسال ندارم
امتحانام داره دومینو وار خراب میشه و کاری از دستم بر نمیاد ، افتادم یه گوشه و دیگه به کارهای عادیم هم نمیتونم برسم یه آدم تو این شرایط چجوری باید ادامه بده وقتی می‌دونه که دیگه امسال نمیتونه قبول بشه؟
رضا جدیدی پاسخ داد:
سلام وقت بخیر و نیکی. در پاسخ به سوال شما بایستی به موارد مختلفی بپردازم که حائز اهمیت است و حتما هم این کار را خواهم کرد تا هم برای شما و هم سایر کنکوری ها، مفید واقع شود ولی در حال حاضر لطفا در یکی از پیام رسان‌ها به شماره ۰۹۱۸۹۵۸۰۹۱۸ به من پیام بدهید تا بررسی دقیق انجام دهم و ببینیم چطور می‌توانید با این شرایط، به هدف خودتان حتی اگر شده در شهر دیگری برسید و مسیر را ادامه دهید زیرا من نمی‌دانم میزان نمره‌هایی که از دست داده اید، چند نمره است ولی با حساب و کتاب می‌توان فهمید که شاید حتی اگر در بدترین وضعیت باشید، باز هم همان رشته را در شهرهای دیگری قبول شوید و به فرض که بدترین حالت باشد، باز هم فقط شهر قبولی تحت تاثیر قرار بگیرد و رشته مورد نظرتان را همچنان قبول شوید و چرا باید چنین فرصتی را از دست بدهید؟ حال سایر نکاتی که بایستی بدانید به شرح زیر است:
۱- مشکل فقط خراب شدن امتحان‌ها نیست بلکه تغییر مدل پیش‌بینی مغزتان است. یعنی چه؟ شما بعد از اینکه چهار بار در امتحاناتی که داشته اید، نتیجه دلخواه را نگرفته اید، مغزتان یک قانون جدید ساخته که امتحانات بعدی هم خراب خواهد شد و تازه اگر هم خراب نشوند، همین چهارتا که خراب شد، کل قبولی از من گرفته اند.
در روانشناسی به این قانون‌سازی مغزی، خطای پیش بینی می‌گوییم. به بیان دیگر مغز انسان دائماً، آینده را پیش‌بینی می‌کند و از آنجا که تمایل مغز به پیش بینی‌های منفی است، پس حتی اگر امتحانات را عالی هم داده بودید، باز هم تلاش می‌کرد پیش بینی منفی انجام دهد؛ چه برسد به الان که خوراک هم دارد و به خوبی می‌تواند روی آن‌ها سوار شده و بگوید: امتحانات بعدی خراب می‌شوند یا اگر نشوند، همین‌ها که خراب شده، نتیجه کنکورت را از تو می‌گیرد.
وقتی این قانون را بپذیرید، مشخص است که افت مطالعه خواهید داشت و تمایلی به جنگیدن ندارید ولی همانطور که در ابتدای پیام توضیح دادم، با حساب و کتاب می‌توانیم متوجه شویم که شرایط قبولی شما با وضعیت فعلی‌تان به چه صورت خواهد بود و نهایتاً شهر محل قبولی‌تان تحت تاثیر قرار بگیرد اما باز هم در رشته مورد نظرتان، قبول شوید و کار را تمام کنید.
۲- به این جمله دقت کنید: «مغز ما انسان ها، به طور کلی تمایلی به مصرف انرژی ندارد و دنبال دلیل یا دلایلی می‌گردد تا هر طور شده، هدف‌های پر مصرف زندگی را قطع کند تا باعث ذخیره انرژی شود».
حالا فکرش را کنید که خوراک هم برایش فراهم باشد و شما را به این نتیجه برساند که خراب کردن چند امتحان، کل قبولی را به خطر انداخته و دیگر درس خواندن ارزشمند نیست. در این صورت که خیلی راحت‌تر می‌تواند این نتیجه را بسازد که احتمال موفقیت وجود ندارد و چرا باید برای هدفی که موفقیت‌آمیز نیست، تلاش کرد؟
به بیان دیگر، اینکه فکر کنیم، وقتی هدفی برای ما مهم باشد آنگاه مغز هم تلاش می‌کند که به آن برسیم، با واقعیت‌های مغز همخوانی ندارد بلکه مغز به جای مهم بودن یا نبودن هدف، به انرژی بر بودن یا نبودن آن فکر می‌کند و اگر انرژی بر باشد آنگاه به دنبال دلایل واقعی و غیرواقعی می‌گردد تا نشان دهد ارزشی ندارد که برایش تلاش کنید تا شاید بتواند مانع از مصرف انرژی شود.
با این حساب، وقتی باور داشته باشید که قبولی از دست رفته آنگاه مغزتان این دلیل را دارد که بگوید: «پس این هدف به نتیجه نمی‌رسد» و باید انرژی را از آن پس بگیرم. این پس گرفتن انرژی، خودش را چطور نشان می‌دهد؟ بله حوصله مطالعه از بین می‌رود، کارهای عادی سخت می‌شوند، آدم فکر می‌کند تنبل شده است و سایر موارد از این دست.
در حالی که نه تنبل شده‌اید و نه بیخیال بلکه مغزتان از فرصت استفاده کرده و منابعش را از هدفی که از نظر خودش شکست‌خورده است خارج می‌کند تا بگوید من مواظب مصرف بیهوده انرژی بودم و آن را ذخیره کردم.
در این جاست که بایستی به این فکر کنیم که آیا واقعا قبولی از بین رفته یا می‌توان با شرایطی به آن رسید؟ اگر خودتان را بر اساس اتفاقاتی که افتاده بروزرسانی کنید و هدف خویش را با شرایط فعلی بازنویسی کنید و مثلاً بگویید فلان رشته را در شهر بهمان می‌خواستم اما حالا همان رشته را می‌توانم در شهر دیگری هم دنبال کنم و چرا باید پرونده کنکور را ببندم در حالی که می‌توانم به خواسته خودم با مدل بروزرسانی شده‌اش برسم.
۳- وقتی چهار امتحان خراب می‌شود، احساس می‌کنید که تمام سرمایه روانی و فکری که روی امسال گذاشته بودید، نابود شد و ادامه دادن مطالعه و برنامه ریزی کنکور، شبیه ریختن آب داخل چاهی است که خشک شده و هیچوقت هم به آب نخواهد رسید.
بنابراین وقتی از خودتان می‌پرسید که در این شرایط چطور درس بخوانم؟ مثل این است که بپرسید چطوری خودم را قانع کنم که داخل چاهی که خشک شده، آب بریزم؟ چرا باید دوباره روی کنکور سرمایه‌گذاری روحی، روانی و زمانی کنم و کلی فشار تحمل کنم وقتی قرار نیست قبول شوم.
حتی ممکن است بگویید: «اینکه مشاور می‌گوید ممکن است در بدترین حالت، فقط شهر محل قبولی تحت تاثیر قرار بگیرد و می‌توانی در ادامه مسیر تغییراتی ایجاد کنی تا آنچه می‌خواهی حتما اتفاق بیفتد» را نمی‌خواهم چون من باید به همان رشته و دانشگاهی که از ابتدا در ذهنم بوده و دوستش دارم، دست پیدا کنم وگرنه با بروزرسانی هدفم در شرایط جدید، حس برنده بودن ندارم.
این غیر انعطاف‌پذیر بودن و بروزرسانی نکردن شرایط را به خوبی درک می‌کنم زیرا مغزمان این مهارت را دارد که هر سفیدی را سیاه و هر سیاهی را سفید نشان دهد اما اگر بخواهید که در این دنیا، به موفقیت دست پیدا کنید بایستی بدانید که در هر زمانی، نیاز به انعطاف‌پذیری داریم و با شرایط جدید، خود را سازگار کنیم.
یادتان هست که در تکامل، موجوداتی که توانایی سازش بیشتری با شرایط محیطی داشتند و هرگاه محیط، تغییراتی مثل گرما یا سرمای زیاد می‌کرد، خود را با آن همسو می‌کردند، توانسته‌اند زنده بمانند و نسل خود را ادامه دهند؟
این ماجرا تمام نشده و اکنون نیز به شکل سازگاری با اتفاقات روزمره، خودش را نشان می‌دهد. شما دو راه دارید:
الف) خود را با شرایط جدید سازگار نکنید و دنبال بروزرسانی هدف نباشید که در این صورت مغز به خواسته خودش می‌رسد و دوران انجماد فرا می‌رسد و دست به تلاش نمی‌زنید و در بهترین حالت، مغزتان تلاش می‌کند که مطالعه را به امید سال‌های بعد متوقف کند.
ب) بلافاصله خود را با اتفاقاتی که افتاده سازگار می‌کنید، هدف‌تان را بروزرسانی کرده و با تغییرات پیش آمده، جلو می‌روید و در این صورت تلاش‌تان هدفمندتر از قبل ادامه پیدا می‌کند و هدفتان را با بروزرسانی انجام شده، محقق خواهید کرد.
۴- اکثر ما انسان ها، تمایل داریم که قبل از وقوع یک اتفاق، درباره آن، تصوراتی بسازیم. مثلا شما قبل از امتحان نهایی، تصوراتی داشته‌اید که فلان جور و بهمان جور، امتحان می‌دهم و نمراتی می‌گیرم و باعث می‌شوم که به هدفم برسم.
با فرا رسیدن امتحان، روند آن طور که می‌خواستید پیش نرفته و حالا در تضاد بین باورهای پیش از امتحان نهایی و اتفاقات واقعی روی داده، خود را گیر انداخته‌اید و آنچه که می‌خواستید، به وقوع نپیوسته است.
در ابتدا خواهش می‌کنم که هرگز برای اتفاقای که نیفتاده، دست به باورسازی و تصویرسازی نزنید. مثلا وقتی کنکور نیامده، با خودتان نگویید روز کنکور چه وضعیتی خواهم داشت و فلان درس را X درصد می‌زنم و….
چون روز کنکور نیامده و اتفاقات واقعی روز کنکور را نچشیده‌ایم و اگر از قبل برای خودمان باورهای ساخته باشیم و آن‌ها رخ ندهند آنگاه قدرت سازش‌پذیری خود را با شرایط جدید از دست می‌دهیم و تسلیم می‌شویم.
در گام بعدی، از شما می‌خواهم که یک لحظه فکر کنید که بر اساس یک سری قضاوت‌های پیش از شروع امتحان نهایی، باورهایی ساخته بودید که به وقوع نپیوسته است و حالا می‌خواهید به همان قضاوت ها، کل کنکور را کنار بگذارید؟
درست‌تر این نیست که در شرایط جدید، دنبال بروزرسانی هدف و برنامه ریزی جدید باشید که خود را در ریل موفقیت نگاه دارید و در نهایت، در ایستگاه هدف جدید پیاده شوید؟
ضرر را با ضرر بیشتر جبران نکنید. قضاوت پیش از شروع یک ضرر است و این ضرر را با تمام کردن پروژه نهایی و کنکور جبران نکنید که در این صورت دو ضرر را تحمل خواهید کرد.
من می‌دانم که مغزتان می‌تواند هویت را از شما بگیرد و حتی بگوید که وقتی نتوانستی در نهایی‌ها موفق باشی چطور می‌خواهی در کنکور موفق باشی یا بگوید که اینجا را خراب کردی و بعداً هم خراب می‌کنی یا بگوید که وقتی اینجا نمره از دست داده ای، بنابراین در آینده هم درصد و نمره بیشتری از دست می‌دهی و از تو آدم موفقی در نخواهد آمد و سایر جملات از این دست.
من کاملاً آگاهم که مغز چقدر راحت می‌تواند سوار باورهای ناشی از قضاوت‌های پیش از شروع شود و بگوید حالا که واقعیت با آنچه در ذهن داشتی فرق دارد پس تو بازنده‌ای اما دقت کنید که قضاوت‌های پیش از شروع، اشتباه بوده‌اند و شما نبایستی با یک اشتباه، بقیه مسیر را طی کنید.
آگاه باشید که بر اساس قضاوت‌های پیش از امتحان نهایی، یک سری باورهایی را درباره نمره هر درس ساخته‌اید و ممکن است حتی بگویید که آن همه خواندم و نتیجه نگرفتم ولی روز آزمون، شرایط خود را می‌طلبد و نمی‌شود با تصورات قبل از آزمون درباره آن نظری داد.
اینکه تصور ساخته‌اید یک اشتباه است و تصمیم گیری برای کنار گذاشتن بر اساس این تصور، اشتباه بزرگتری است. هویت شما از بین نرفته، خواندن‌های شما بی‌حاصل نبوده بلکه فقط شرایط برای چند امتحان به درستی پیش نرفته که صد البته بایستی تحلیل کنید که چرا پیش نرفته تا جلویش را برای آزمون‌های بعدی بگیرید و به مسیر خود ادامه دهید زیرا افرادی مشابه شما در سال‌های قبل زیاد داشته‌ایم که ادامه داده‌اند و در ایستگاه هدف جدیدشان پیاده شده‌اند و این فرصت را از خود نگیرید.
۵- من این مورد را فارغ از تمام حساب و کتاب‌های قبول شدن می‌خواهم بنویسم و خواهش می‌کنم که این بخش از متن را دو سه باری بخوانید: فرض کنیم که کاملاً مطمئن باشید که قبول نمی‌شوید؛ در این لحظه، نوبت به یک تصمیم گیری آینده محور داریم.
منظورم از صحبت‌های پاراگراف قبلی چیست؟ فرض کنیم که شما مسیر نیمه کاره گذاشتن کنکور را انتخاب کنید و بیخیال ادامه شوید آنگاه، رهایی هدف را برگزیده‌اید و در این صورت یک خاطره ساخته‌اید که هرگاه با یک چالش مواجه شوید، احتمال رهایی وجود دارد و اینجاست که مغزتان یک خوراک دائمی دارد که حتی در بخش‌های دیگر زندگی هم روی آن فشار می‌دهد و می‌گوید که تو تحمل شرایط ناامیدی را نداری و باید رها کنی.
موضوع زندگی ما فقط کنکور نیست. فرض کنیم سر کار بروید و با یک چالش رو به رو شوید و باز هم مغزتان گزینه رها کردن را جلوی شما می‌گذارد و می‌گوید طبق خاطرات، تو یک رها کن حرفه‌ای هستی و بایستی اینجا که فضا تاریک و مبهم است، خیلی زود محیط را ترک کنی و از آن خارج شوی.
بنابراین مواظب خاطراتی که می‌سازید باشیم. اینجا یک بزنگاه تاریخی است که می‌توانید خاطره‌ای بسازید از انسانی که در شرایط سنگین نیز از ارزش‌هایش فاصله نمی‌گیرد و مسیر را حتی تاریک و مبهم باشد، به سرانجام می‌رساند و خود را با هر اتفاقی، سازش‌پذیر می‌کند.
به نیکی می‌دانم که اجرای چنین هدفی چقدر سخت است و ده‌ها فشار از سمت مغزتان دریافت خواهید کرد. آگاهم که تا بخواهید دست به تلاش بزنید، مغزتان دامنه و حجم فکرهای مزاحم را چنان افزایش می‌دهد که احساس پشیمانی کنید.
این را درباره مغز می‌دانم که وقتی در شرایط شما، کسی بخواهد درس بخواند، با حملات سنگین مغزش مواجه می‌شود، تعداد افکار منفی‌اش آنقدر زیاد می‌شود که او را کاملاً بی‌قرار می‌کند زیرا مغز می‌خواهد به این نتیجه برسید که اگر بخواهی بخوانی، حسابی اذیت خواهی شد و بایستی آن را متوقف کنی.
حال اگر به هر قیمتی ادامه دهید، با وجود زیاد شدن افکار و احساسات منفی و حتی با وجود افزایش حملات مغزتان و حتی با وجود احساس بی‌کیفیتی و زورکی بودن مطالعه و حتی حس اینکه تمرکز ندارم، به شرایطی می‌رسید که به آن قله احساسات می‌گوییم و دیگر بالاتر از آن، چیزی وجود ندارد و از آنجاست که احساسات منفی‌تان کم و کمتر می‌شود و به صورت نوسانی در می‌آید و به خوبی می‌توانید با وجود همه آن ها، درس بخوانید.
در واقع نیاز دارید که بی‌کیفیت، بدون تمرکز و بسیار بیهوده، مطالعه‌ای را شروع کنید و با حملات شدید مغزتان مواجه شوید ولی همچنان ادامه دهید تا به قله احساسات برسید و آنگاه شرایط به نفع شما تغییر خواهد کرد.
دقت کنید که قبولی برای شما قابل حساب و کتاب است ولی من باز هم فرض کردم که اصلاً حق با مغز باشد و قبول هم نشویم باز باید برای ساختن هویت و خاطره‌ای قوی، مسیر را نیمه کاره نگذاریم.
جانِ کلامی که می‌خواهم برای‌تان بنویسم است که بزرگ‌ترین تصمیم این روزها، این است که آیا اجازه می‌دهید چند نتیجه بد در امتحان، روش تصمیم گرفتنِ نسخه آینده‌ی خودتان را هم تعیین کنند یا نه؟ موفق‌ترین باشید.